کتاب تاوان یک مادر اثر سو کلبولد، ترجمه گیتا گرکانی، انتشارات علمی و فرهنگی

با مطالعه‌ی کتاب «تاوان یک مادر»، حقیقت چون پتکی سنگین بر سر خواننده فرود می‌آید؛ بر سر ما که گمان می‌کنیم والدینی بی‌نقص هستیم یا در خیال خود، تربیت فرزندانی سالم، مهربان و خوش‌رفتار را در سر می‌پرورانیم. «سو کلبولد»، مادر یکی از عاملان فاجعه‌ی دبیرستان کلمباین در سال ۱۹۹۹، این کتاب را با صداقتی عمیق و دردی آشکار نوشته تا روایتگر زیستن با پیامدهای یک تراژدی بزرگ باشد. «تاوان یک مادر» در فهرست پرفروش‌ترین‌های نیویورک‌تایمز قرار گرفته و نظر منتقدان ادبی، روان‌شناسان و جامعه‌شناسان بسیاری را به خود جلب کرده است. در تاریخ ۲۰ آوریل ۱۹۹۹، دبیرستان کلمباین صحنه‌ی یکی از تلخ‌ترین حوادث تاریخ آموزش در آمریکا بود. دو دانش‌آموز به نام‌های «اریک هریس» و «دیلن کلبولد» با برنامه‌ریزی قبلی، وارد مدرسه شدند و با سلاح گرم و مواد منفجره، دوازده دانش‌آموز و یک معلم را به قتل رساندند. در جریان این فاجعه، بیست‌وچهار نفر دیگر نیز زخمی شدند و در نهایت، دو عامل اصلی پس از اجرای نقشه‌ی خود، به زندگی خویش پایان دادند. جدا از هدف نهایی این دو نوجوان، پرسش اساسی آن است که چه عاملی آنان را به چنین خشونتی واداشت و چه دردها و آسیب‌هایی در درونشان انباشته بود که به تراژدی کلمباین انجامید. «سو کلبولد» نویسنده‌ی کتاب «تاوان یک مادر: زندگی در پی یک تراژدی» (A Mother’s Reckoning: Living in the Aftermath of Tragedy)، با جسارت و صداقت تمام، تجربه‌ی زیستن در سایه‌ی گناه، اندوه و پرسش‌های بی‌پایان را به تصویر کشیده است. دیلن کلبولد و اریک هریس در ظاهر دو نوجوان معمولی بودند؛ پسربچه‌هایی با خانواده‌هایی دلسوز و آینده‌ای پر از امید. اما در پس این ظاهر آرام، بحرانی پنهان جریان داشت. در «تاوان یک مادر»، نویسنده به هیچ وجه در پی تبرئه‌ی خود یا فرزندش نیست. او تصویری واقعی و دردناک از پسرش ارائه می‌دهد؛ پسر جوانی با درونی رنج‌دیده، زخم‌خورده و درگیر با مشکلات روانی که بخش زیادی از نشانه‌های هشداردهنده‌اش از نگاه مادر پنهان مانده بود. تغییرات خلقی، نوشته‌های غم‌انگیز و انزوای عاطفی، نشانه‌هایی بودند که «سو کلبولد» بعدها و تنها از دیدگاه روان‌کاوانه و با نگاهی پس‌نگر توانست معنای آن‌ها را دریابد. در بخش‌های مختلف کتاب، نویسنده دست به بازنگری عمیق در نقش خود به‌عنوان مادر، انسان و عضوی از جامعه می‌زند. او با شجاعت از لحظات شرم، ترس و حتی زمان‌هایی سخن می‌گوید که عشق مادری باعث شده از فرزندش دفاع کند، بی‌آنکه مسئولیتش در قبال قربانیان را نادیده بگیرد. لحن روایت در سراسر اثر، آمیزه‌ای از اندوه، تحلیل روان‌شناختی و دعوت به تأمل در مفهوم والدگری و مسئولیت انسانی است. «تاوان یک مادر» صرفاً شرح یک فاجعه نیست؛ بلکه فراخوانی است برای بازاندیشی در تربیت والدین، شناخت سلامت روان نوجوانان و توجه به خطر غفلت و خوش‌بینی ساده‌انگارانه‌ای که بسیاری از خانواده‌ها گرفتار آنند. این اثر خواندنی با ترجمه‌ی روان و دقیق «گیتا گرکانی» و به همت «انتشارات علمی و فرهنگی» منتشر شده و اکنون در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.