کتاب بانگ خاموش اثر توفیق سبحانی، انتشارات نگاه معاصر

تردیدی نیست که شاهنامه، تاریخ ایران از آغاز آفرینش نخستین انسان و نخستین شاه تا انقراض آن پادشاهی به دست عرب را در بر دارد. شاهنامه همان‌گونه که مردم ایران خواسته‌اند، روایتگر تاریخ، فرهنگ و تمدن این سرزمین است. ایرانیان در این اثر بزرگ، منشأ و ریشه خویش، چگونگی پیدایش شاهان، و مراحل اختراع و کشف ابزار تمدن توسط نیاکان خود را با زبانی شاعرانه و فاخر بیان کرده‌اند. رویدادهای سترگ در شاهنامه بر اساس روایت‌های ملی ایرانیان نگاشته و با نثری شاعرانه تدوین شده است. با این حال، از زمانی که شاهنامه به زبان‌های گوناگون اروپایی ترجمه شد، هرچند ظرایف فکری، هنری و موسیقایی زبان فردوسی در ترجمه‌ها به‌تمامی منتقل نشد، ادب‌پژوهان و خاورشناسان اروپا پیام‌های انسانی، ارزش‌های اخلاقی و ژرفای اندیشه فردوسی را به‌خوبی درک کردند و این اثر را در شمار بزرگ‌ترین شاهکارهای ادبی و فکری جهان دانستند. یان ریپکا، خاورشناس نامدار چک، درباره شاهنامه می‌نویسد: «حقیقتی مسلّم است که در سراسر جهان، هیچ ملت دیگری دارای چنین حماسه‌ای با این عظمت نیست که تمامی سنت‌های تاریخی او را از دوران تاریک اساطیر تا میانه سده هفتم میلادی دربرگیرد.» شاهنامه در حقیقت سندی تاریخی و گران‌مایه است که سنت‌ها و باورهای کهن ایرانی را با نهایت امانت حفظ کرده است. با وجود خیال‌پردازی‌ها و شگردهای ادبی فراوان، این اثر از واقعیت‌هایی پرده برمی‌دارد که نه تنها برای شناخت تاریخ ایران، بلکه برای بررسی آغاز تاریخ و مطالعه جوامع ابتدایی بشری نیز ارزشی بسیار دارد.