کتاب جریان‌های پنهان خانوادگی اثر افسانه نجم آبادی، ترجمه محمد سروی زرگر، انتشارات بیدگل

افسانه نجم‌آبادی مدت کوتاهی پس از درگذشت پدرش درمی‌یابد که او در خفا برای بار دوم تشکیل خانواده داده و خواهری دارد که تا آن زمان از وجودش بی‌خبر بوده است. همین کشف شگفت‌انگیز الهام‌بخش نوشتن کتاب «جریان‌های پنهان خانوادگی» شد. کتاب «جریان‌های پنهان خانوادگی» اثری تحقیقاتی، تحلیلی و در عین حال شخصی است که به واکاوی دگرگونی‌های عمیق در مفهوم عشق، ازدواج و زندگی خانوادگی در ایرانِ میانه‌ی قرن بیستم می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر تجربه فردی خود و کشف خواهر ناتنی‌اش، موضوع چندهمسری و تحول آن را در بستر جامعه ایرانی بررسی می‌کند. نجم‌آبادی با روایتی صریح از سرگذشت خانواده خود، گذار از سنت چندهمسری به نظام تک‌همسری و پیامدهای آن را تحلیل می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه در طبقه متوسط در حال شکل‌گیری تهران، ایده‌هایی همچون «ازدواج عاشقانه» و «تک‌همسری» به تدریج جایگزین الگوهای سنتی گذشته شدند. او برای توضیح این تغییرات از منابع متنوعی بهره می‌گیرد؛ رمان‌ها، نمایشنامه‌ها، مطبوعات، لباس‌های عروسی، نامه‌های عاشقانه و حتی عکس‌های خانوادگی. این شواهد فرهنگی در کنار هم روایتی روشن از روند تحولات اجتماعی ارائه می‌دهند. همچنین کتاب به تغییرات معماری شهر تهران و نقش آن در شکل‌گیری شیوه‌های نوین زندگی خانوادگی اشاره دارد. نویسنده تأکید می‌کند که طی تنها یک نسل، چندهمسری از رویکردی پذیرفته و رایج به موضوعی پرهیزشده و تابو بدل شد؛ تغییری که تأثیرات عمیقی بر روابط اجتماعی و خانواده‌ها برجای گذاشت. «جریان‌های پنهان خانوادگی» علاوه بر ارزش تاریخی و جامعه‌شناختی، به‌عنوان اثری خودزندگینامه‌ای نیز اهمیت دارد و لایه‌های تجربیات شخصی و احساسی نویسنده را درباره تحولات خانوادگی نمایان می‌سازد. این کتاب برای خوانندگانی که مایل به شناخت دقیق‌تر تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران معاصر هستند و نیز برای علاقه‌مندان به مطالعات مربوط به تغییرات خانواده و نقش زنان در این تحولات، منبعی ارزشمند و خواندنی به شمار می‌آید.