کتاب جامعه باستان اثر لوئیس هنری مورگان، ترجمه محسن ثلاثی، انتشارات نشر ثالث

لوئیس هنری مورگان شیوه‌ی زندگی سرخپوستان ساکن آمریکا را مورد مطالعه قرار داد و حجم قابل‌توجهی از اطلاعات واقعی درباره‌ی تاریخ جامعه‌ی بدوی گردآوری کرد. تمام نتیجه‌گیری‌های او بر پایه‌ی این داده‌های عینی استوار است و در صورت نبودِ بخشی از شواهد، بر اساس داده‌های موجود پیش‌تر، استدلال خود را بنا می‌نهد. مورگان دوره‌بندی جامعه‌ی باستان را با پیوند دادن هر مرحله به روند توسعه‌ی فنون تولید مشخص می‌کند. به باور او، «توالی بزرگ اختراعات و اکتشافات» همراه با تاریخ نهادها در سه شاخه‌ی خانواده، دارایی و دولت، مسیر پیشرفت جامعه‌ی انسانی را از مراحل ابتدایی تا آستانه‌ی تمدن تشکیل می‌دهد. از دیدگاه مورگان، بشر این پیشرفت را از رهگذر «تکامل تدریجی توانایی‌های ذهنی و اخلاقی خود، در جریان تجربه و مبارزه‌ی طولانی با موانع و دشواری‌ها، تا رسیدن به تمدن» به دست آورده است. ایده‌ی محوری مورگان در این اثر، مفهوم «پیشرفت» است. او این پیشرفت را حاصل کنش دولت‌های اجتماعی می‌داند که در یک مقیاس منظم، حرکت انسان را از پایین‌ترین سطوح به بالاترین درجات نشان می‌دهد. مورگان معتقد است پیشرفت از نظر تاریخی، پدیده‌ای فراگیر در میان تمام بشریت است، هرچند این روند یکنواخت و یکسان رخ نمی‌دهد. شاخه‌های گوناگون خانواده و گروه‌های انسانی، نمونه‌هایی از پیشرفت در شرایط متفاوت را نشان می‌دهند. او بر این باور است که این مقیاس، کاربردی جهانی دارد یا دست‌کم از نظر ماهیت، در میان همه‌ی جوامع مشابه است. از همین رو، مورگان امیدوار بود که از طریق این چارچوب، بتوان مراحل اصلی رشد و تکامل انسان را در سراسر تاریخ بازشناخت.