کتاب کارخانه‌های مرگ اثر شلدون اچ. هریس، ترجمه سعید کلاتی، انتشارات نشر گویا

همواره می‌توان این پرسش را در میان نهاد که چگونه ژاپن و آمریکا، پس از رویدادهای خونبار پرل هاربر، هیروشیما و ناکازاکی، نه تنها به صلحی پایدار دست یافته‌اند، بلکه تا امروز روابط سیاسی و اقتصادی پیوسته و مستحکمی را نیز حفظ کرده‌اند. این در حالی است که تاریخ بارها نشان داده رخدادهایی به‌مراتب کوچک‌تر از این می‌تواند دو کشور را برای همیشه به دشمنانی ابدی بدل کند. یکی از جنبه‌های کمتر مورد توجه در این میان، ماجرای آزمایش‌های هولناک سلاح‌های بیولوژیکی است که واحد ۷۳۱ ارتش کوانتونگ ژاپن، به فرماندهی ژنرال شیرو ایشی، روی ده‌ها هزار اسیر و غیرنظامی چینی، مغول، کره‌ای و روس در منچوری انجام داد. گستره و شدت این آزمایش‌ها به اندازه‌ای بود که اگر انسانی بین سال‌های ۱۳۱۱ تا ۱۳۲۴ خورشیدی (۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ میلادی) گذرش به منطقه‌ی پینگ‌فانگ در شهر هاربین منچوری می‌افتاد، با تپه‌هایی از اجساد انسان‌هایی روبه‌رو می‌شد که هر یک قربانی سلاح‌های میکروبی و شیمیایی بودند؛ بدن‌هایی متلاشی و ازریخت‌افتاده که نگاه به آن‌ها برای همیشه خاطره‌ی زندگی و زیبایی را در ذهن بیننده می‌زدود. کتاب «کارخانه‌های مرگ: جنگ بیولوژیک ژاپن، ۱۹۳۲ تا ۱۹۴۵ و لاپوشانی آمریکا» نوشته‌ی شلدون اچ. هریس، بر پایه‌ی اسناد باقی‌مانده، مصاحبه‌ها و پژوهش‌های گسترده، تصویر روشنی از ابعاد دهشتناک جنایات جنگی حکومت ژاپن ارائه می‌دهد؛ حکومتی که با امپراتور-خدای خود می‌خواست جهان را زیر یک پرچم بیاورد، اما هرجا قدم نهاد جز ویرانی، قتل و غارت به جا نگذاشت. درست در همین نقطه و در بررسی ماجرای منچوری است که می‌توان چرایی رابطه‌ی امروز آمریکا و ژاپن را دریافت. همان‌گونه که هریس در کتاب خود توضیح می‌دهد، ایالات متحده برای دستیابی به دانش و نتایج آزمایش‌های بیولوژیکی ژاپنی‌ها، نه تنها در برابر این جنایات سکوت کرد، بلکه با حمایت از دولت ژاپن، مسئولان آن را از مجازات مصون داشت. این حقیقت تلخ، یادآور سخن جاودان شکسپیر است: جهنم خالی است، زیرا همه‌ی شیاطین روی زمین‌اند.