کتاب گوش شنوا اثر ژاک سالومه، ترجمه شهلا حائری، انتشارات قطره

کتاب «گوش شنوا» نوشته‌ی ژاک سالومه، روان‌شناس نام‌آور فرانسوی، اثری در حوزه‌ی روان‌شناسی کاربردی و خودیاری است که با هدف یاری‌رساندن به خوانندگان در بازیابی ارتباطی صادقانه با خود و دیگران نگاشته شده است. این کتاب حاصل دهه‌ها تجربه‌ی سالومه در زمینه‌ی درمان، آموزش و توسعه‌ی ابزارهای سواد عاطفی در زندگی فردی و اجتماعی به شمار می‌رود. نثر روشن، مهربان و بی‌ادعای نویسنده، خواننده را به مواجهه‌ای صادقانه با خویشتن دعوت می‌کند؛ مواجهه‌ای که ابتدا به خودآگاهی می‌انجامد و سپس امکان بازسازی رابطه با دیگران را از جایگاهی متعادل و تازه فراهم می‌سازد. این کتاب در قالب فصل‌هایی موضوع‌محور تنظیم شده است و هر فصل به یکی از عناصر بنیادین زندگی عاطفی و ارتباطی انسان می‌پردازد. فصل‌ها از یک‌سو تأمل‌برانگیز و نظری‌اند و از سوی دیگر، کاربردی و راه‌گشا: ١. خودشناسی و تشخیص نیازهای درونی، به‌عنوان پیش‌زمینه‌ی هر گفت‌وگوی سازنده و رابطه‌ی صادقانه. ٢. دام‌های ارتباطی چون خاموشی، پرخاشگری منفعل یا نقاب‌های اجتماعی. ٣. آلاینده‌های روانی شامل حسادت، شرم، خشم فروخورده و طلب‌کاری عاطفی. ٤. پویایی روابط انسانی در بستر خانواده، محیط کار و روابط عاطفی. ٥. استراتژی‌های مراقبت از خود، از جمله تمرین‌های کلامی و بهره‌گیری از سکوت‌های آگاهانه. ساختار هر فصل ترکیبی است از روایت‌های ساده و در عین حال عمیق از تجربه‌های درمانی، تمرین‌هایی برای خوداندیشی و راهکارهایی عملی برای تغییر شیوه‌ی گفت‌وگو و مواجهه‌ی سالم با تعارض‌ها. همین سبک نگارش، کتاب را هم برای مطالعه‌ی سیرمند و هم برای مراجعه‌ی موردی به منبعی سودمند بدل کرده است. در مرکز محتوای کتاب، اصلی بنیادین وجود دارد: هیچ گفت‌وگویی با دیگری نمی‌تواند کیفیتی سالم داشته باشد، مگر آن‌که پیش‌تر توانسته باشیم به صدای درونی خود گوش دهیم. بر همین اساس، سالومه بر خودآگاهی، مسئولیت‌پذیری عاطفی، پرهیز از فرافکنی و شفافیت در بیان احساسات تأکید ویژه دارد. محورهای کلیدی کتاب دربرگیرنده‌ی این موارد است: - مراقبت از خود به‌عنوان پیش‌نیاز مراقبت از رابطه - احترام عمیق به تفاوت‌های فردی - توانایی خواستن بدون اجبار یا احساس شرم - شناسایی مکانیسم‌های تخریبی ناخودآگاه کتاب «گوش شنوا» بیش از آن‌که پاسخی مستقیم به مسائل ارائه دهد، پرسشی تازه در ذهن مخاطب می‌نشاند. این اثر خواننده را تشویق می‌کند تا الگوهای فرساینده‌ی رفتار و گفتارش را شناسایی کرده و با شفافیت و شفقت به آن‌ها پاسخ دهد. در روزگاری که بسیاری از افراد با اضطراب‌های ارتباطی، سوءتفاهم‌های مزمن و نوعی بیگانگی درونی مواجه‌اند، اثر ژاک سالومه همچون نقشه‌ای ساده اما ژرف برای بازگشت به خویش عمل می‌کند. «گوش شنوا» هم آینه‌ای برای تأمل در خویشتن است و هم ابزاری کاربردی برای ایجاد تغییر. خواندن این کتاب، تمرینی است برای تبدیل کلام به گفت‌وگو، حضور به رابطه‌ی اصیل و در نهایت، دستیابی به زندگی‌ای با استرس کمتر، معنا بیشتر و حسرت‌های اندک‌تر.