کتاب همراه آن لحظه‌های گریزان اثر مهدی اخوان ثالث، انتشارات زمستان

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات، نقدها و تفسیرهایی درباره‌ی زندگی و شعرهای مهدی اخوان ثالث را در خود جای داده است. مهدی اخوان ثالث (زاده‌ی اسفند ۱۳۰۷ در مشهد و درگذشته‌ی ۴ شهریور ۱۳۶۹ در تهران) شاعر نامدار و موسیقی‌پژوه برجسته‌ی ایرانی بود. او در شعرهای خود با تخلص «م. امید» شناخته می‌شود. اخوان ثالث بیش از هر چیز در شعر حماسی مهارت داشت. او درون‌مایه‌های حماسی را در اشعارش با زبانی آهنگین و پرطنین به کار می‌برد و این مفاهیم را با استعاره‌ها و نمادهای هنرمندانه می‌آراست. به گفته‌ی برخی منتقدان، چهره‌ی م. امید در ذهن بسیاری، سیمای شاعری است که در عرصه‌ی شعر به نوعی نبوت و پیام‌آوری گرایش یافته و از نظر فکری آمیزه‌ای از تاریخ ایران باستان و اندیشه‌های عدالت‌خواهانه پدید آورده است؛ تا آنجا که گاه ایران‌دوستی او رنگی از نژادگرایی می‌گرفت. اخوان ثالث شعر را چنین تعریف می‌کند: شعر نتیجه‌ی بی‌تابی انسان در لحظاتی است که در پرتو شعور نبوت قرار می‌گیرد. با این حال، او خود معتقد بود: «من به گذشته و تاریخ ایران نظر دارم. من عقده‌ی عدالت دارم. هرکس قافیه را می‌شناسد، عقده‌ی عدالت دارد. قافیه دو کفه‌ی ترازوست که در پی عدل است... گهگاه نیز فریادی و خشمی از من سر زده است.» دو ویژگی شاخص، شعر اخوان ثالث را از دیگر شاعران معاصر متمایز می‌سازد: نخست، زبان غنی، پرطنین و فخیم او؛ و دوم، جنبه‌ی اجتماعی شعرش که بازتابی روشن از زندگی و تاریخ معاصر ایران است. توفیق او در خلق زبانی مستقل و فصیح و دور از یاوه‌گویی و سخن‌پردازی‌های تکروانه، از برجسته‌ترین ویژگی‌های هنر اوست. از همین رو باید اخوان ثالث را پیشوای سبک خراسانی نو در شعر معاصر دانست. اخوان در عرصه‌ی نثر نیز جایگاهی قابل توجه داشت. بسیاری بر این باورند که آوازه‌ی بلند شعر او موجب شد ارزش نثرش کمتر دیده شود؛ چراکه اگر سایه‌ی شهرت شعری بر آثار منثورش نمی‌افتاد، بی‌تردید در نثر ادبی ایران جایگاهی مستقل و درخور می‌یافت. او در نوشته‌های خود رو در رو با خواننده می‌نشست و صمیمانه گفت‌وگو می‌کرد: «و دیگر جانم به شما بگوید که... کجا بودیم؟ پیش از پرانتز چه می‌گفتیم؟ هان، می‌گفتیم چنین فکر می‌کنم که...» و چنان گرم و پیگیر می‌نوشت که خواننده را شیفته‌ی لحن شیرین خود می‌ساخت. اخوان ثالث با بهره‌گیری از شیوه‌های سنتی گفت‌وگو، دقت در تکیه‌کلام‌ها، توجه به اصطلاحات محلی و استفاده‌ی هنرمندانه از نقطه‌گذاری‌ها، نثری آفرید که در آن مرز میان گفتار و نوشتار از میان برداشته می‌شد. همین شیوه‌ی نگارش، آثار نثری او را سرشار از حلاوت، صمیمیت و گیرایی ساخته است.