کتاب دژاوو اثر مهرداد صدقی، انتشارات کاشی

«دژاوو» به معنای آشنایی‌پنداری است؛ ساده‌تر بگوییم، همان احساس آشنا بودن با شخص، شیء، مکان یا رویدادی است که گویی پیش‌تر آن را در خواب یا رویا تجربه کرده‌ایم. در نظریه‌های اخیر گفته می‌شود این پدیده نتیجهٔ خاطره‌سازی آنی مغز از اتفاقی در لحظه و در واقع نوعی برآورد اشتباه ذهن است. اما در جهان داستانی «دژاوو»، مرزی میان واقعیت، رویا و خطای ذهن وجود ندارد و خواننده باید خود حدس بزند کدام رویداد واقعی است، کدام خاطره و کدام صرفاً پنداشت ذهن. در «دژاوو»، خرده‌داستان‌هایی روایت می‌شود از موقعیت‌های عجیب و غیرمنتظره‌ای که انسان‌های عادی در آن گرفتار می‌شوند. زندگی هر فرد سرشار از خرده‌داستان‌هایی است که در کنار هم، همچون قطعات پازلی بزرگ، تصویر کامل‌تری از جهان می‌سازند. این خرده‌داستان‌ها در هم تنیده می‌شوند تا روایت اصلی شکل گیرد؛ روایتی که در آن، هرکس قهرمان داستان زندگی خویش است، اما ممکن است تنها نقشی فرعی در داستان زندگی دیگری داشته باشد. چه می‌شود اگر همین نقش فرعی، حتی برای لحظه‌ای کوتاه، بر مسیر زندگی فردی غریبه تأثیر بگذارد؟ در «دژاوو»، هر انسان همچون اثر بال‌زدن پروانه‌ای، بر زندگی دیگران تأثیر می‌گذارد؛ تأثیری که ممکن است تنها از دیداری گذرا یا کلامی کوتاه شکل گیرد. این اثر، گرچه واجد عناصر روان‌کاوانه است و مطالعات من در حوزهٔ روان‌شناسی و روان‌کاوی بر آن مؤثر بوده، اما هدف اصلی، خلق یک اثر داستانی بوده است، نه نگارش کتابی روان‌تحلیل‌گرانه. در این اثر، خواننده در فرایند ساخت ذهنی و معنایی داستان مشارکت دارد؛ همان‌گونه که قطعات یک پازل را کنار هم می‌چیند تا تصویر نهایی را دریابد. در نتیجه، لذت مطالعهٔ «دژاوو» تنها در خواندن خرده‌داستان‌ها نیست؛ بلکه در کشف و بازسازی روایت اصلی نهفته است، روایتی که هر بار با نگاه تازهٔ مخاطب معنا و نظم جدیدی می‌یابد.