کتاب درآمدی به روایت‌شناسی اثر رولان بارت، ترجمه هوشنگ رهنما، انتشارات هرمس

کتاب «درآمدی به روایت‌شناسی» مجموعه‌ای ارزشمند از مقالات مهم درباره‌ی مباحث بنیادین روایت‌شناسی و تحلیل ساختاری روایت است. این اثر شامل سه مقاله‌ی اصلی با عنوان‌های «درآمدی بر تحلیل ساختاری روایت‌ها» از رولان بارت، «روایت‌شناسی» از جرالد پرینس و «تحلیل متن ادبی» از تزوتان تودوروف است. روایت‌شناسی، به‌عنوان یکی از شاخه‌های اساسی نقد ادبی، به بررسی دستورزبانی می‌پردازد که بر ساختار و عملکرد روایت‌ها حاکم است. هدف این رویکرد، تبیین چارچوبی نظری و در عین حال کاربردی برای تحلیل گونه‌های مختلف روایت در متون ادبی است. کتاب «درآمدی به روایت‌شناسی» با وجود حجم اندک خود، تصویری جامع و قابل‌اعتماد از جنبه‌های گوناگون این حوزه در اختیار خواننده قرار می‌دهد و او را با اصطلاحات کلیدی و مفاهیم بنیادین آن آشنا می‌سازد. بخش نخست کتاب به مقاله‌ی «روایت‌شناسی» از جرالد پرینس اختصاص دارد و در آن مبانی نظری این علم و ساختارهای بنیادین روایت معرفی می‌شود. پس از آن مقاله‌ی «درآمدی بر تحلیل ساختاری روایت‌ها» از رولان بارت قرار گرفته است که در آن، زبان روایت در سطوح مختلف معنا، فراتر از جمله، تحلیل می‌شود. در این بخش، کارکردهای روایی در تشخیص واحدها و گروه‌بندی آن‌ها بررسی می‌گردد و همچنین کنش‌ها، جایگاه ساختاری شخصیت‌ها و مسئله‌ی فاعل یا سوژه تحلیل می‌شوند. نویسنده در ادامه، مفهوم عمل و نظام روایت را از منظر ارتباط، موقعیت روایی، تحریک و گسترش، تقلید و معنا واکاوی می‌کند. بخش سوم کتاب به مقاله‌ی «تحلیل متن ادبی» از تزوتان تودوروف اختصاص دارد. این بخش با مقدمه‌ای معناشناختی آغاز می‌شود و سپس گونه‌های کاربردی گفتمان را معرفی می‌کند. در ادامه، جنبه‌ی کلامی روایت از منظر وجه، زمان، زاویه‌ی دید و لحن متن بررسی می‌شود. برای تشریح جنبه‌ی نحوی نیز ساختارهای متن، از جمله ترتیب منطقی، زمانی و مکانی روایت، نحو روایت، تعیین عناصر ساختاری و واکنش‌ها، به‌دقت مورد تحلیل قرار می‌گیرد. کتاب «درآمدی به روایت‌شناسی» اثری مفید و آموزشی برای دانشجویان ادبیات، منتقدان و پژوهشگران علاقه‌مند به تحلیل ساختاری روایت است و با گردآوری نوشته‌های سه نظریه‌پرداز برجسته، خواننده را با شالوده‌های نظری روایت و روش‌های تحلیل متن ادبی آشنا می‌کند.