کتاب هفتاد سال عاشقانه اثر محمد مختاری، انتشارات فرهنگ نشر نو

کتاب «هفتاد سال عاشقانه» اثر ارزشمند «محمد مختاری»، پژوهشی عمیق درباره ذهنیت غنایی معاصر در شعر فارسی است. مختاری در این اثر، با گزینش مجموعه‌ای از اشعار که از آغاز قرن چهاردهم هجری شمسی تا دهه هفتاد آن سروده شده‌اند، روند دگرگونی نگاه شاعرانه به عشق را مورد تحلیل و واکاوی قرار می‌دهد. در آغاز کتاب، نویسنده درباره روش گزینش اشعار توضیح می‌دهد و سه معیار اصلی را برای انتخاب خود برمی‌شمارد: نخست، میزان پذیرش عمومی؛ دوم، قدرت شعر در بازنمایی شاعر به‌عنوان نماینده خویش؛ و سوم، سلیقه و رأی شخصی گردآورنده. پس از این مقدمه، مختاری به بررسی ذهنیت غنایی می‌پردازد و مفاهیمی چون «درک وحدت»، «تجزیه و دوگانگی»، «عشق»، «گرایش‌های کهن» و جلوه‌های مختلف آن را در شعر فارسی تحلیل می‌کند. او با اشاره به عناصر برجسته‌ای همچون میل جسمانی در شعر فرخی، شور عشق در منظومه «ویس و رامین»، گرایش میانه در اشعار سعدی و عشق روحانی در اشعار مولانا، انواع عشق از جمله عشق افلاطونی، عشق محض، عشق-شهادت، عشق طبیعی و عشق اشراقی را به‌تفصیل بررسی می‌کند. مختاری در ادامه، شکل‌گیری «گرایش عاشقانه نو» را در شعر معاصر مورد مطالعه قرار می‌دهد. او ضمن بررسی شعر رمانتیک، به موضوعاتی چون رؤیا، طبیعت و ناخودآگاه نیز می‌پردازد و تأثیر آن‌ها را بر شعر دوره‌های مختلف تحلیل می‌کند. سپس به مبحث «رمانتیسم ایرانی» می‌رسد و دو گونه اصلی آن، یعنی رمانتیسم فردی–عاشقانه و رمانتیسم اجتماعی–انقلابی را تبیین می‌کند. در همین بخش، شعر اروتیک را نیز در بستر رمانتیسم، با نگاهی به شناخت بدن، مناسبات عاشقانه و مغازله‌های روزگار معاصر مورد بررسی قرار می‌دهد. بخش پایانی کتاب، گزیده‌ای از شعر شاعران گوناگون است که بر پایه همین معیارها انتخاب شده‌اند. این مجموعه افزون بر آن‌که خواننده را با شاعران و آثارشان آشنا می‌سازد، مجموعه‌ای گرانبها و تاریخی از شعر عاشقانه ایرانی به‌شمار می‌آید و تصویری روشن از تحول عشق و عاطفه در شعر معاصر فارسی ارائه می‌دهد.