کتاب در رهگذار باد و نگهبان لاله اثر مصطفی ملکیان، انتشارات نگاه معاصر

کتاب «در رهگذر باد و نگهبان لاله» اثری از مصطفی ملکیان است. این اثر مجموعه‌ای از سلسله‌سخنرانی‌های ملکیان را دربرمی‌گیرد که همگی به سال‌های پیش از ۱۳۸۲ بازمی‌گردند. مصطفی ملکیان از چهره‌های برجسته و شناخته‌شده روشنفکری دینی در ایران به شمار می‌آید. بخش عمده پژوهش‌های مصطفی ملکیان در حوزه‌هایی همچون اخلاق، دین، فلسفه دین، اگزیستانسیالیسم، روان‌شناسی، علوم انسانی، روش تحقیق و روشنفکری متمرکز است. از میان نظریات او، «نظریه عقلانیت و معنویت» جایگاه ویژه‌ای دارد و از مهم‌ترین دیدگاه‌های فکری وی محسوب می‌شود. ملکیان باور دارد که ریشه اصلی مشکلات جامعه را باید در فرهنگ و اخلاق جست‌وجو کرد، نه در سیاست. از دید او، تمرکز بر سیاست برای حل مسائل، نوعی سطحی‌نگری است و اولویت همواره با فرهنگ بر سیاست است. او وظیفه روشنفکران را بیش از هر چیز در نقد فرهنگی جامعه می‌داند، نه در انتقاد از دولت‌ها. به‌زعم ملکیان، روشنفکران و مصلحان اجتماعی نباید تنها در پی جلب رضایت مردم باشند یا تمام مشکلات را به نظام سیاسی نسبت دهند. او تأکید می‌کند که روشنفکر باید با شجاعت به مردم بگوید: «چون شما چنین‌اید، حاکمان نیز چنان‌اند.»