کتاب دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران اثر حسین بشیریه، انتشارات نگاه معاصر

اثر حاضر با عنوان «دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران» نوشته‌ی «حسین بشیریه»، تحلیل جامعی از ساختار اجتماعی و نیروهای سیاسی ایران در «دوره جمهوری اسلامی» ارائه می‌دهد. هدف بشیریه از نگارش این کتاب، ترسیم تصویری روشن از طبقات اجتماعی، نیروهای سیاسی و نوع درگیری‌های آن‌ها در دوران پس از انقلاب اسلامی و نیز ارائه تحلیلی از ماهیت حکومت ایران در سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۶ است. به باور نویسنده، نیروهای اجتماعی در هر جامعه تنها محدود به طبقات اجتماعی به معنای کلاسیک آن نیستند، بلکه شامل مجموعه‌ای از افراد و گروه‌هایی می‌شوند که الزاماً خاستگاه طبقاتی مشخصی ندارند، اما ممکن است به نمایندگی از طبقات اجتماعی عمل کرده و ایدئولوژی طبقاتی از خود بروز دهند. بشیریه در «دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران» بر این نکته تأکید دارد که وجود شکاف‌های تاریخی و ساختاری در جامعه ایران، موجب شکل‌گیری نظامی پیچیده از نیروهای سیاسی و اجتماعی شده است. از مهم‌ترین این شکاف‌ها می‌توان به تضاد میان سنت و مدرنیته در ابعاد گوناگون، تأثیر دین اسلام به‌ویژه فلسفه سیاسی تشیع در ساخت قدرت، و نیز اختلافات قومی ناشی از تنوع گسترده اقوام ایرانی اشاره کرد. او در ادامه استدلال می‌کند که سیاست‌های مدرنیزاسیون رژیم پهلوی، به‌ویژه از طریق اجرای «انقلاب سفید»، در ظاهر موجب رشد شهرنشینی، گسترش آموزش و سواد، توسعه رسانه‌های جمعی و صنعتی شدن کشور شد؛ اما از سوی دیگر، به مطالبات روزافزون مردم برای مشارکت سیاسی بی‌توجه ماند. این شکاف میان توسعه اجتماعی و استبداد سیاسی، زمینه‌ساز شکل‌گیری نارضایتی عمیق در میان طبقات مختلف و نهایتاً فروپاشی نظام پهلوی گردید. ویژگی برجسته کتاب آن است که بشیریه با شناختی دقیق از شرایط سیاسی و اجتماعی ایران، نیروهای درون جامعه را با نگاهی نظام‌مند و تحلیلی مورد بررسی قرار داده است. این دقت و جامع‌نگری، «دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران» را به یکی از منابع مهم برای مطالعه جامعه‌شناسی سیاسی و تحلیل تحولات معاصر ایران تبدیل کرده است.