کتاب ایران و امریکا اثر جان قزوینیان، ترجمه محسن عسکری جهقی، انتشارات نیماژ

این واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت که هیچ دوستی‌ای پایدار و ابدی نیست و هیچ دشمنی‌ای هم همیشگی باقی نمی‌ماند. همان‌گونه که در زندگی فردی انسان‌ها دوستی‌ها و دشمنی‌ها تغییر می‌کنند، در روابط میان کشورها نیز چنین است، با این تفاوت که مناسبات بین دولت‌ها بیش از آن‌که وابسته به مردم باشد، تحت‌تأثیر تصمیمات حکمرانان شکل می‌گیرد. ایران و روسیه نمونه‌ی روشنی از این ماجرا هستند. سه سده‌ی گذشته مملو از جنگ‌ها، کشتارها و تجاوزهای روس‌ها به خاک، مردم و دارایی‌های ایران بوده است؛ به همین دلیل، اگر تاریخ را معیار قرار دهیم، روسیه می‌بایست امروز دشمن‌ترین کشور برای ایران باشد. اما در عمل و بنا به انتخاب سیاستمداران، این کشور نه‌تنها دشمن معرفی نمی‌شود، بلکه در ادبیات رسمی «دوست و برادر» خوانده می‌شود. در نقطه‌ی مقابل، رابطه‌ی ایران و آمریکا قرار دارد. پیشینه‌ی دوستی این دو کشور به حدود سال ۱۷۲۰ میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که بنیان‌گذاران ایالات متحده خود را با تاریخ و فرهنگ ایران مأنوس می‌دانستند. آمریکا هیچ‌گاه به‌طور مستقیم در میدان جنگ رودرروی ایران قرار نگرفته بود و تا پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، تصور غالب این بود که میان دو کشور دشمنی وجود ندارد. با این همه، حوادث سال ۳۲ و سپس وقایع آبان ۵۸ نتوانستند تمامِ صفحات روشنِ تاریخ روابط ایران و آمریکا را از میان ببرند. کتاب «ایران و آمریکا: از ۱۷۲۰ میلادی تا امروز» نوشته‌ی جان قزوینیان دقیقاً بر این واقعیت تأکید دارد. نویسنده با بررسی فراز و فرود سه قرن رابطه‌ی دو کشور، نشان می‌دهد که تاریخ مناسبات ایران و آمریکا آمیزه‌ای از دوستی‌ها و تنش‌ها بوده است. این اثر بر نکته‌ای اساسی پای می‌فشرد: روابط کشورها را باید در بستری گسترده‌تر از روایت‌های یک‌سویه‌ی سیاسی دید، تفسیر کرد و تحلیل نمود. در حقیقت، هم حکمرانان و هم مردمان نقش‌آفرین‌اند، اما در نهایت، این تاریخِ واقعی و چندلایه است که حقیقت روابط را آشکار می‌سازد.