کتاب ساعات بخت‌آزمایی فیصل شاهزاده حجازی در بین‌النهرین اثر زهرا شریف کاظمی، انتشارات ندای تاریخ

کتاب «ساعات بخت‌آزمایی فیصل، شاهزاده حجازی در بین‌النهرین» به بررسی تحولات تاریخی و سیاسی عراق پس از جنگ جهانی اول می‌پردازد. پس از شکست امپراتوری عثمانی، در سال ۱۹۱۶ میلادی و بر اساس موافقت‌نامه «سایکس ـ پیکو»، سرزمین بین‌النهرین تقسیم شد. کشور تازه‌تأسیس عراق ابتدا از پیوستن دو ولایت «بغداد» و «بصره» پدید آمد و سپس با افزوده شدن «موصل» ـ پس از مناقشات فراوان با دولت ترکیه و با دخالت و پشتیبانی انگلستان به‌عنوان قیم ـ به شکل کنونی خود در نقشه خاورمیانه جای گرفت. مرزهای این کشور، همچون بسیاری از مرزهای ترسیم‌شده استعمار، ساختگی و مناقشه‌برانگیز باقی ماندند. از آنجا که شناخت تاریخ روابط ایران و عراق و بازشناسی سیر تعاملات دو کشور در دوره معاصر اهمیتی بنیادین دارد، این پژوهش به بررسی چالش‌ها و دغدغه‌های عراقِ نوپدید در جغرافیای سیاسی جدید جهان می‌پردازد. مطالعه حاضر با اتکا به اسناد رسمی و منابع معتبر موجود در مراکز اسنادی وزارت امور خارجه و آرشیو کتابخانه ملی انجام شده است؛ اسنادی که از میان مکاتبات متعدد میان سفیران و کنسول‌های ایران در عراق با وزارت خارجه انتخاب شده‌اند و تصویری روشن از فضای سیاسی آن دوره عرضه می‌کنند. کتاب «ساعات بخت‌آزمایی فیصل، شاهزاده حجازی در بین‌النهرین» گفتمان میان دو دولت ـ یکی مستقل و دیگری زیر قیمومیت قدرتی استعماری ـ را ترسیم کرده و مواضع ایران را در زمینه‌های سیاست داخلی و خارجی به‌روشنی نشان می‌دهد. افزون بر این، در کتاب به تلاش‌های دولتمردان عراقی برای تثبیت دولت نوین و نیز به نقش پررنگ مطبوعات عراق در حمایت و مشروعیت‌بخشی به این حکومت تازه‌تأسیس توجه ویژه‌ای شده است.