کتاب ماهی سیاه کوچولو (شومیز) اثر صمد بهرنگی، انتشارات عطر کاج

کتاب «ماهی سیاه کوچولو» از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات فارسی است که به‌قلم صمد بهرنگی نوشته شده است. این اثر برجسته، به‌طور گسترده به‌عنوان تمثیلی سیاسی شناخته می‌شود و در دوران پیش از انقلاب ایران، انتشار آن ممنوع بود. تصویرگری این کتاب را فرشید مثقالی بر عهده داشت؛ هنرمندی که در سال ۱۳۵۳ (۱۹۷۴ میلادی) برای «کمک‌های ماندگارش در تصویرگری کتاب‌های کودکان» موفق به دریافت جایزه بین‌المللی هانس کریستین اندرسن شد. «ماهی سیاه کوچولو» به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و نسخه‌های مختلفی از آن در کشورهای مختلف منتشر شده است. تازه‌ترین ترجمه انگلیسی این کتاب، با حفظ تصاویر اصلی، در سال ۲۰۱۵ انتشار یافت. داستان از زبان یک ماهی پیر روایت می‌شود که با دوازده‌هزار فرزند و نوه‌اش سخن می‌گوید. او ماجرای سفر جسورانه‌ی ماهی سیاه کوچولویی را بازگو می‌کند که برای کشف جهان، امنیت و سکون برکه‌ی کوچک خود را ترک می‌کند. این ماهی باور دارد که دنیا تنها محدود به همان برکه نیست و تصمیم می‌گیرد تا انتهای رودخانه برود و دنیایی بزرگ‌تر را ببیند. سفر پرماجرای ماهی از آبشارها و رودخانه‌ها می‌گذرد و سرانجام به دریا می‌رسد. در مسیر، او با موجودات گوناگونی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله مارمولکی دانا که یاری‌اش می‌کند و پلیکانی ترسناک که تهدیدی برایش به شمار می‌آید. با بهره‌گیری از خرد، شجاعت و اراده، ماهی سیاه کوچولو راهی دور و دشوار را طی می‌کند تا به آزادی و تجربه‌ای تازه دست یابد. کتاب «ماهی سیاه کوچولو» هرچند برای کودکان نوشته شده، اما جذابیتی عمیق برای بزرگسالان نیز دارد. این اثر سال‌ها به‌عنوان بیانیه‌ای غیررسمی از سوی سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران شناخته می‌شد و تا امروز، همچنان یکی از ماندگارترین نمادهای ادبیات اجتماعی و اعتراضی ایران به شمار می‌رود.