کتاب پسااسلامیسم اثر میلاد دخانچی، انتشارات آرما

کتاب «پسااسلامیسم» به قلم میلاد دخانچی، نویسنده جوان کشور، ارتباط تنگاتنگ میان سیاست، مذهب و حکومت را واکاوی می‌کند. او در این اثر نشان می‌دهد که تجربه سیاسی و خط‌مشی حکومت در جهان اسلام، به‌ویژه در میان شیعیان، هرگز دارای ساختاری هم‌سان با مفهوم «دولت مدرن» نبوده است. دخانچی این دیدگاه را با استناد به شیوه حکومت‌داری در دوران پیامبر اسلام و امام نخست شیعیان تبیین می‌کند. با وجود آن‌که نویسنده وجود «استیت» یا کشورداری مدرن اسلامی را نفی می‌کند، مذهب را از سیاست جدا نمی‌داند. او معتقد است دین در عرصه‌های مختلف سیاسی و اداری نقشی انکارناپذیر دارد، اما حضور مؤثر آن در امور خرد و کلان نیازمند نگاهی تازه و نوعی تعادل میان دو حوزه مذهب و سیاست است. در فصل نخست کتاب، مقدمه‌ای از زبان نویسنده درباره ضرورت و انگیزه نگارش این اثر ارائه شده است. فصل دوم به تعریف اصطلاح «استیت» و تشریح مفهوم کشورداری سنتی و مدرن می‌پردازد. نویسنده سپس با بررسی نمونه‌های غیراستیتی، مفهوم «رفرنس استیت اسلامی» را در میان متون تاریخی و مباحث نظری مورد ارزیابی و راستی‌آزمایی قرار می‌دهد. فصل سوم کتاب، تاریخ شکل‌گیری استیت در ایران و پیوند آن با مذهب را بررسی می‌کند. در این بخش، تحولات ساختار حکومت از دوره‌های کهن تا آخرین سلسله شاهنشاهی، یعنی دوران پهلوی دوم، و میزان تأثیرپذیری محمدرضا پهلوی از مذهب و در نهایت، زمینه‌های سقوط او تحلیل می‌شود. در فصل چهارم، نویسنده به بررسی مفهوم استیت پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ و تعاملات اجتماعی و مذهبی آن می‌پردازد. فصل پنجم نیز به تبیین مفهوم پسااسلامیسم در حوزه الهیات اختصاص دارد و نگاهی ژرف به پیوند میان دین، سیاست و دولت در عصر جدید ارائه می‌کند.