کتاب مارکسیسم جامعه‌شناسانه اثر مایکل بوراووی، ترجمه محمد مالجو، انتشارات نشر نی

جامعه‌شناسی در طول نزدیک به دویست سال حیات خود، در دوره‌ها و لحظه‌های گوناگون تاریخی، رویکردی چندگانه و گاه متناقض نسبت به مارکسیسم داشته است؛ گاهی همراه و هم‌سو با آن، و گاه در تضاد کامل و حتی در موضع نفی‌کننده. در فضای سوسیالیستی حاکم بر اروپا در قرن نوزدهم، دیدگاه‌های وبِر و دورکیم نیز نمی‌توانستند بی‌تأثیر از مبانی نظری مارکسیسم باقی بمانند. با این حال، جامعه‌شناسی در دهه‌های نخست قرن بیستم، به‌ویژه پس از وقوع انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و سپس پایان جنگ جهانی دوم، به‌تدریج به سوی بلوک غرب گرایش یافت و به شکلی رسمی در جایگاه دشمن اصلی مارکسیسم قرار گرفت. اما این تقابل پایدار نماند. جامعه‌شناسی ساختارگرا نتوانست برای مدتی طولانی در برابر جامعه بایستد و جدا از مردم بماند؛ ازاین‌رو، بار دیگر به اندیشه‌های مارکسیستی بازگشت تا به جای همراهی با قدرت، از درون جامعه و برای تداوم حیات اجتماعی انسان‌ها معنا یابد. این رفت‌و‌برگشت دائمی و هم‌زیستی پیوسته میان جامعه‌شناسی و مارکسیسم، اهمیت توجه به پیوند این دو حوزه را دوچندان کرده است. کتاب «مارکسیسم جامعه‌شناسانه» نوشته‌ی مایکل بوراوی، در همین بستر فکری شکل گرفته و جایگاهی ویژه در این بحث دارد. بوراوی در این اثر کوتاه اما عمیق، ابتدا به بررسی رابطه‌ی تاریخی و معرفتی میان مارکسیسم و جامعه‌شناسی می‌پردازد و در هفت فصل، نشان می‌دهد مارکسیسم چگونه توانسته است از ظرفیت‌ها و بنیان‌های انتقادی درونی جامعه‌شناسی بهره گیرد. او توضیح می‌دهد که درست در زمانی که بسیاری از اندیشمندان غربی گمان می‌کردند جامعه‌شناسی، گور مارکسیسم را کنده و آن را به تاریخ سپرده است، «مارکسیسم جامعه‌شناسانه» سربرآورد و حیاتی دوباره یافت. این کتاب در ادامه با تکیه بر اندیشه‌های کارل پولانی و آنتونیو گرامشی، تلاش می‌کند طرحی نو از «مارکسیسم جامعه‌شناسانه» ارائه دهد و افق تازه‌ای برای پیوند میان جامعه‌شناسی و نقد اجتماعی بگشاید.