کتاب یکلیا و تنهایی او اثر تقی مدرسی، انتشارات فرهنگ جاوید

تاریخ بشر همواره بر پایه‌ی فضیلت‌هایی شکل گرفته است که در تقابلی دوگانه، انسان را میان خود گرفتار می‌سازند؛ جایی که گروهی هر دو را ارزشمند می‌دانند، اما دیگران یکی را می‌ستایند و دیگری را نکوهش می‌کنند. «آنتیگونه» نیز در چنین دوگانگی‌ای گرفتار است؛ میان اطاعت از فرمان پادشاه و ولی‌امر، یا وفاداری به سنت نیاکان و خاک‌سپاری برادری که در مرگ نیز سزاوار حرمت است. هر دو فضلیت‌اند، اما او ناچار است یکی را در برابر دیگری بنشاند؛ همان‌گونه که تاریخ انسان، همواره تاریخ برگزیدنِ یکی در برابر دیگری بوده است. در این میان، آنان که بر باور درونی خود می‌ایستند و به ندایی گوش می‌سپارند که با حقیقت جمع متفاوت است، معمولاً به سرنوشت تبعید، زندان، خاموشی و مرگ دچار می‌شوند؛ یا به‌بیانی دقیق‌تر، به تنهایی و زیستن با خویشتن خویش محکوم‌اند. از «آنتیگونه» تا «یکلیا»، این سرنوشت مشترکِ ایستادگی بر سر فضیلت باقی مانده است. رمان «یکلیا و تنهایی او» روایت همین ایستادن بر مرز فضیلتی است که انسان می‌داند ریشه‌ی وجود اوست؛ همان عشق که در ذات خود امری نامتعین، غیرقابل‌پیش‌بینی و آکنده از خطر است. در برابر آن، فضیلتی دیگر قرار دارد: پیروی از پدر، شاه، سنت و جامعه. تقی مدرسی با نثری درخشان و یگانه، از دل کهن‌ترین روایت‌های بین‌النهرینی نقبی می‌زند تا ماجرای عاشقیِ دخترِ حاکمِ اورشلیم را به چوپانی آزاده بازگو کند؛ عشقی که کم‌ترین پیامدش، برای دختر، رانده شدن و تبعید است. داستان «یکلیا و تنهایی او» از ژرفای اسطوره‌ها برمی‌خیزد، اما در بنیان فکری روشن‌گرانه و مدرن‌اش، حدیثی امروزی و معاصر است؛ روایتی که انسان امروز در آن خویشتنِ تنها و سرگشته‌ی خود را بازمی‌یابد. از همین روست که خواندن این اثر، نه‌فقط ضرورتی ادبی، بلکه نیازی فکری و وجودی برای دوران ما به‌حساب می‌آید.