کتاب اگر فانوس‌ها حرف می‌زدند اثر شا کوزکی، ترجمه مرجان حمیدی، انتشارات پرتقال

«اگر فانوس‌ها حرف می‌زدند» رمانی تاریخی و عمیق از شاو کوزکی است که تصویری ماندگار از پیامدهای بمباران اتمی هیروشیما ترسیم می‌کند. این کتاب که ویژه‌ی مخاطبان نوجوان نوشته شده، با کاوش در مضامینی همچون حافظه، اندوه، امید و قدرت روایت، اهمیت یادآوری تاریخ را به شکلی تأمل‌برانگیز برجسته می‌سازد. کوزکی، که خود در هیروشیما و از والدینی بازمانده‌ی بمباران به دنیا آمده، داستان را با صدایی صادقانه و صمیمی بیان می‌کند تا مطمئن شود خاطرات بازماندگان به دست فراموشی سپرده نشود. او با نثری شاعرانه و ایجاد تعادل میان تلخی جنگ و امید به آینده، رمانی خلق کرده که هم یادآور رنج‌های گذشته است و هم تجلی‌بخش استقامت انسان. داستان بر محور نوزومی، دختر دوازده‌ساله‌ای می‌چرخد که در آیین سالانه‌ی فانوس‌های شناور هیروشیما شرکت می‌کند؛ مراسمی برای گرامی‌داشت یاد قربانیان بمباران اتمی. زمانی که معلم هنر مدرسه پروژه‌ای درباره‌ی مفهوم «خاطره» به دانش‌آموزان می‌سپارد، نوزومی سفری شخصی را آغاز می‌کند؛ سفری برای کشف تاریخ‌های فردی و جمعی که پیش‌تر هرگز به‌درستی درکشان نکرده بود. او در گفت‌وگو با مادر، همسایگان و همکلاسی‌هایش با زخم‌های پنهان بازماندگان و راه‌های متفاوت آنان برای کنار آمدن با اندوه آشکار می‌شود. هرچه بیشتر این روایت‌ها را کنار هم قرار می‌دهد، پی به اهمیت تاریخ شفاهی، وزن سنگین خاطرات جمعی و ضرورت انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده می‌برد. درون‌مایه‌ی محوری «اگر فانوس‌ها حرف می‌زدند» بر «هنر یادآوری» استوار است؛ اینکه چگونه جوامع با احترام به گذشته، از تکرار فجایع جلوگیری می‌کنند و اجازه نمی‌دهند درس‌های تاریخ از یاد بروند. کوزکی از خلال سفر نوزومی نشان می‌دهد که زنده نگاه داشتن خاطره‌ی بازماندگان، نوعی مقاومت در برابر فراموشی است و حلقه‌ای حیاتی در پیوند میان نسل‌ها به شمار می‌آید. این رمان علاوه بر پرداختن به حافظه و تاریخ، بر استقامت روح انسانی نیز تأکید می‌کند. با وجود آنکه واقعیت تلخ جنگ و ویرانی در جای‌جای داستان حضور دارد، اما پیام نهایی اثر امید و صلح است؛ تأکید بر توانایی جامعه برای ترمیم، بازسازی و حفظ روشنایی در تاریک‌ترین روزگار. «اگر فانوس‌ها حرف می‌زدند» اثری تأثیرگذار و ضروری برای دوستداران رمان تاریخی، علاقه‌مندان تاریخ ژاپن و کسانی است که روایت‌های انسانی از استقامت، امید و صلح را گرامی می‌دارند. این کتاب بازتابی از یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر است که از نگاه یک دختر نوجوان بازگو می‌شود و الهام‌بخش تفکر و گفت‌وگو درباره‌ی جنگ، انسانیت و اهمیت حفظ تاریخ باقی خواهد ماند.