کتاب چون و چرا اثر علی اشرف درویشیان، انتشارات ماهریس

کتاب «چون و چرا» مجموعه‌ای از مقالات استاد فقید علی‌اشرف درویشیان است که به بررسی و تحلیل شخصیت‌های برجسته‌ی ادبیات معاصر ایران می‌پردازد. در این مجموعه، نویسنده با نگاهی دقیق و نقادانه، زندگی و آثار چهره‌هایی چون صمد بهرنگی، جلال آل‌احمد، بزرگ علوی، محمدعلی جمال‌زاده، محمود دولت‌آبادی و دیگر نویسندگان نامدار را مورد بررسی قرار داده است. بخش دیگری از مقالات این کتاب به شخصیت‌های تاریخی و سیاسی دوران پهلوی و سال‌های انقلاب اختصاص دارد؛ از جمله دکتر محمد مصدق، کرامت دانشیان، خسرو گلسرخی، پرویز شهریاری و برخی دیگر از چهره‌های مؤثر آن دوران. یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی «چون و چرا»، رویکرد نقادانه‌ی درویشیان به پدیده‌های ادبی، سیاسی و اجتماعی جامعه است. نویسنده در این مقالات، مسائلی همچون سانسور، نظام توتالیتر، تک‌بعدی شدن جامعه، ضعف نظام آموزشی مدارس، جایگاه فرهنگ و هویت قوم کرد و نیز مسئله‌ی نقد ادبی در ایران را با دیدی ژرف و تحلیلی واکاوی می‌کند. این کتاب نه‌تنها تصویری روشن از جریان‌های فکری و فرهنگی معاصر ایران ارائه می‌دهد، بلکه به‌عنوان منبعی ارزشمند برای شناخت شیوه‌ی نقد اجتماعی و ادبی در آثار علی‌اشرف درویشیان شناخته می‌شود.