کتاب خیش خم اثر ایتامار ویئیرا ژونیور، ترجمه مهدی غبرایی، انتشارات خوب

رمان «خیش خم» اثر ایتامار ویئیرا ژونیور، نویسنده نام‌آشنای برزیلی، یکی از آثار برجسته ادبیات داستانی معاصر است که در گونه ادبی «ادبیات داستانی تاریخی» و «رئالیسم جادویی» قرار می‌گیرد. این اثر پرکشش، داستانی درباره رنج، عشق، پیوند خانوادگی و میراث فرهنگی مردم برزیل را روایت می‌کند. «خیش خم» سرگذشت دو خواهر آفریقایی‌ـ‌برزیلی به نام‌های بیبیانا و بلونیسیا را بازگو می‌کند. رویدادی تکان‌دهنده در دوران کودکی، مسیر زندگی این دو خواهر را برای همیشه تغییر می‌دهد و سرنوشت آنان را به‌هم گره می‌زند. رمان در سه بخش نوشته شده و هر بخش، راوی متفاوتی دارد که به‌گونه‌ای منسجم و تأثیرگذار، لایه‌های پنهان زندگی این دو زن را آشکار می‌سازد. داستان در ایالت باهیا در برزیل جریان دارد؛ جایی که بیبیانا و بلونیسیا همراه خانواده‌شان به‌عنوان کشاورزان مستأجر زندگی می‌کنند. روایت از دوران کودکی خواهران آغاز می‌شود و تا سال‌های جوانی آن‌ها ادامه می‌یابد. در آغاز داستان، بیبیانا و بلونیسیا به‌طور پنهانی وارد اتاق مادربزرگ خود می‌شوند و چاقویی را که در چمدانی قفل‌شده زیر تخت پنهان است، پیدا می‌کنند. وسوسه‌ای کودکانه موجب می‌شود هر دو دختر بخواهند چاقو را در دهان خود بگذارند. در نتیجه، زبان یکی از آن‌ها بریده می‌شود و برای همیشه توان سخن گفتن را از دست می‌دهد. از همین نقطه، میان این دو خواهر پیوندی عمیق و غیرقابل‌گسست شکل می‌گیرد؛ چراکه یکی باید صدای دیگری باشد. در سال‌های نوجوانی، بیبیانا با پسر جوانی آشنا می‌شود و میان آن‌ها رابطه‌ای عاشقانه شکل می‌گیرد. او باردار می‌شود و نیمه‌شب، همراه مرد جوان از خانه می‌گریزد. مرد، فردی انقلابی و از رهبران اتحادیه محلی است که هدفش مبارزه با بی‌عدالتی‌های اجتماعی و اقتصادی در منطقه است. پس از تولد نوزاد، بیبیانا و مردش به خانه بازمی‌گردند و درمی‌یابند بلونیسیا با مردی دائم‌الخمر و تندخو ازدواج کرده است. بخش پایانی رمان «خیش خم» به باورها، آیین‌ها و فرهنگ مردم برزیل می‌پردازد؛ بخشی که رنگ و بوی شمنی دارد و روایت آن دیگر از زبان خواهران بیان نمی‌شود. در این فصل، نویسنده با بهره‌گیری از عناصر جادویی و آیین‌های احضار ارواح، به نحوی شاعرانه از پیوند میان جسم، روح و زمین سخن می‌گوید و جهانی چندوجهی از سنت، رنج و ایمان را تصویر می‌کند.