کتاب گل و مرغ اثر جهانگیر شهدادی، انتشارات کتاب خورشید

هنر گل و مرغ در نقاشی ایرانی پیشینه‌ای کهن و هزار‌ساله دارد؛ اما از دوران صفویه، استاد رضا عباسی کاشانی با نگرش ویژه و ذوق هنری کم‌نظیر خود نسبت به این دو مخلوق زیبا، توانست طرحی نو دراندازد و شیوه‌ای تازه در این سبک هنری پدید آورد. پس از او، فرزندش شفیع عباسی و دیگر هنرمندان هم‌عصرش راه او را ادامه دادند تا در دوران زندیه و قاجار، هنر گل و مرغ به اوج شکوه و آراستگی برسد. نگاه عارفانه و لطیف این هنرمندان در نگاره‌های گل و مرغ، بر جلد قرآن‌ها، دیوان شاعران و داستان‌های عاشقانه آن دوران به‌خوبی نمایان است. هنگامی که بیننده با دقت به گل و پرنده در این نقاشی‌ها می‌نگرد و جزء‌به‌جزء رنگ‌ها و ظرافت‌ها را بررسی می‌کند، به راز آفرینش هنرمندانه و معنوی این آثار پی می‌برد؛ ذوقی که با مهارت و دقتی ستودنی، رنگ‌ها و نقش‌ها را در هم آمیخته و تصاویری شگفت‌انگیز و بی‌بدیل آفریده است. ترکیب رنگ‌ها در این آثار چنان چشم‌نواز و آرام‌بخش است که کمتر نقاشی جرئت هماهنگ‌سازی چنین رنگ‌هایی را در کنار هم دارد. تماشای این همنشینی زیبا، انسان را به وجد و تحسین وامی‌دارد. چقدر دل‌انگیز است هنگامی که به چشم‌های پرنده یا برگ‌ها و گلبرگ‌های ظریف گل می‌نگریم. عارفان و شاعران از دیرباز گل را نماد لطافت، زیبایی و عشق الهی دانسته‌اند و از میان همه گل‌ها، گل سرخ را گلِ سرور گل‌ها خوانده‌اند. گل سرخ با عطر روح‌نواز و دل‌انگیزش، به نام و یاد برترین مخلوق هستی، حضرت محمد (ص)، مزین شده و «گل محمدی» نام گرفته است. به همین سبب، این گل جایگاهی ویژه در هنر نقاشی ایرانی دارد و در آثار هنرمندان ایرانی به‌وفور دیده می‌شود؛ نمادی از زیبایی آسمانی، عشق معنوی و پیوند میان طبیعت و روح انسان.