کتاب تادیب اثر طاهر بن جلون، ترجمه محمد مهدی شجاعی، انتشارات برج

آفریقا با دیکتاتوری‌های ریشه‌دار و دامنه‌دارش، از مصر، لیبی، تونس و مراکش گرفته تا اتیوپی و آفریقای جنوبی، همچنان زخمی از استعمار و نسل‌کشی‌های گسترده است؛ زخمی که حتی در دهه‌ی سوم قرن بیست‌ویکم نیز از سرِ کشورها و مردمان این قاره برداشته نشده است. در میانه‌ی این حاکمیت‌های استبدادی و در حضور خون‌خوارترین جبّاران، همواره این نویسندگان و هنرمندان بوده‌اند که صدای خاموش‌شده‌ی مردمان را بازتاب داده‌اند؛ صدایی که به بهای آزار، شکنجه، ترور یا تبعید نیز خاموش نشده و همچنان با خلق اثر، روایت ظلم‌ها و مقاومت‌ها را زنده نگاه داشته است. یکی از نامدارترین این نویسندگان، «طاهر بن جلون» نویسنده‌ی مراکشی در تبعید است که سال‌هاست در فرانسه زندگی می‌کند و به زبان فرانسوی می‌نویسد. او از برجسته‌ترین نویسندگان زنده‌ی جهان به‌شمار می‌آید؛ نویسنده‌ای که با نثری صریح، روشن‌گر، شاعرانه و درعین‌حال هنرمندانه، روایت‌هایی ماندگار از زندگی در خفقان و سیطره‌ی خودکامگی خلق کرده است. در میان آثار او، رمان کوتاه «تأدیب» جایگاهی ویژه دارد. «تأدیب» داستان جوانی است که به جرم شرکت در تظاهرات علیه رژیم «حسن دوم» بازداشت می‌شود و سرانجام به سربازی در پادگانی تبعید می‌گردد؛ پادگانی که بیش از هرچیز به یادآورنده‌ی مخوف‌ترین زندان‌ها و اردوگاه‌های تاریخ است. این اثر گرچه کوتاه است، اما با ساختاری قطعه‌قطعه و در عین حال منسجم، تصویری تکان‌دهنده و کامل از سرکوب، رنج و بی‌رحمی به دست می‌دهد. جلون در «تأدیب»، با قلمی موجز اما سرشار از تصویرپردازی‌های بدیع، خواننده را گام‌به‌گام در تجربه‌ی تلخ تحقیر و شکنجه شریک می‌سازد. این رمان، بیش از هرچیز روایتی است از ویران کردن آرزوها، ارزش‌ها و سرنوشت انسان‌هایی که تنها خواسته‌ی آنان آزادی، برابری و عدالت بوده است؛ انسان‌هایی که بدون اعمال خشونت، خود قربانی بی‌رحمانه‌ترین خشونت‌ها شده‌اند و سرانجام چیزی از آنان جز ویرانی و سکوت باقی نمی‌ماند.