کتاب ارزان‌خورها اثر توماس برنهارد، ترجمه محمد همتی، انتشارات افق

رمان «ارزان‌خورها» اثر توماس برنهارد، نویسنده‌ی جنجالی و تأثیرگذار قرن بیستم، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های نثر تلخ و اندیشمندانه‌ی اوست. برنهارد در سال ۱۹۳۱ میلادی در هلند زاده شد، اما دوران کودکی و نوجوانی‌اش را در اتریش گذراند. او تحصیلات رسمی خود را ناتمام رها کرد و با قلم تند و جسورانه‌اش به نقد سنت‌ها، ریاکاری‌های اجتماعی و فرهنگ بورژوازی پرداخت. برنهارد در طول زندگی هنری خود جوایز مهمی از جمله جایزه‌ی گئورگ بوشنر را به‌دست آورد و تا زمان مرگش در سال ۱۹۸۹، جایگاه خود را به‌عنوان یکی از چهره‌های ماندگار ادبیات مدرن اروپا تثبیت کرد. برنهارد را به‌خاطر سبک نگارش خاص، نثر گزنده و طنز تلخش می‌شناسند؛ ویژگی‌هایی که در کتاب «ارزان‌خورها» نیز به‌روشنی دیده می‌شود. شخصیت اصلی این رمان مردی است به نام کلر. داستان حول محور او می‌چرخد و زندگی‌اش پس از تصادفی که بخشی از سلامتی‌اش را از بین می‌برد، به انزوا و سکوتی سنگین کشیده می‌شود؛ انزوایی که همراه با تأملات عمیق درباره‌ زندگی، جامعه و انسانیت است. کلر در میخانه‌ای کوچک و محقر با گروهی از آدم‌های عجیب و غریب آشنا می‌شود؛ گروهی که «ارزان‌خورها» نام دارند. آن‌ها نه برای لذت، بلکه از سر عادت یا ناچاری، غذاهای ارزان و بی‌کیفیت می‌خورند. همین رفتار ساده بهانه‌ای می‌شود تا نویسنده تصویری تلخ و طنزآمیز از انسان‌های گرفتار در حاشیه‌ی جامعه ارائه دهد؛ انسان‌هایی که با انتخاب‌های کوچک و تکراری خود، عمق تنهایی و پوچی زندگی‌شان را آشکار می‌کنند. در دل این روایت، پرسش ظریفی طنین‌انداز است؛ پرسشی هم‌زمان تلخ و طعنه‌آمیز: «چرا انسان باید چیزی را بجود که هیچ ارزشی ندارد؟» برنهارد با نگاهی بی‌رحم و واقع‌گرایانه زخم‌های پنهان اجتماع و روح انسان را عریان می‌سازد و با نثری کوتاه، کوبنده و فلسفی به کاوش در مفاهیمی چون پوچی، عادت و سقوط انسان در روزمرگی می‌پردازد. «ارزان‌خورها» برخلاف بسیاری از رمان‌ها، از ساختار کلاسیک اوج و فرود بی‌بهره است. این اثر بیش از آن‌که داستانی خطی باشد، تأملی فلسفی و تأثیرگذار در قالب روایتی ساده است. در پایان، خواننده نه با پاسخی روشن، بلکه با مجموعه‌ای از پرسش‌های آزاردهنده و حس آشوبی درونی روبه‌رو می‌شود. این رمان سرگرم‌کننده یا آرامش‌بخش نیست؛ بلکه خواننده را به چالش می‌کشد، او را آزار می‌دهد و سرانجام وادارش می‌کند تا به زندگی، انتخاب‌های روزمره و ارزش چیزهایی که هر روز «می‌جود» عمیق‌تر بنگرد. توماس برنهارد در «ارزان‌خورها» بار دیگر ثابت می‌کند که ادبیات می‌تواند آینه‌ای باشد برای دیدن زشتی‌ها و زیبایی‌های پنهان در وجود انسان. «ارزان‌خورها» اثری کوتاه اما عمیق است؛ کتابی که ذهن خواننده را درگیر می‌کند، او را به تأمل وا‌می‌دارد و برای علاقه‌مندان به ادبیات جدی و تفکر برانگیز، انتخابی ماندگار و ارزشمند به شمار می‌رود.