کتاب نیم‌قرن با بورخس اثر ماریو وارگاس یوسا، ترجمه سعید متین، انتشارات برج

پیرمرد، چشم ما بود و هست؛ بااین‌حال، او همان کسی بود که سالیان دراز چشمانش نوری برای دیدن نداشت، درحالی‌که ما، آن‌گونه که می‌گویند و خود نیز باور داریم، بینا بوده‌ایم. پس چگونه ممکن است پیرمردی نابینا، «چشم» ما باشد، در حالی‌ که ما از نعمت بینایی برخورداریم؟ شاید در میان سطرهای کتاب کوچک ماریو بارگاس یوسا با نام «نیم قرن با بورخس» بتوان پاسخی برای این پرسش یافت. یوسا، نویسنده‌ای که پس از درگذشت فوئنتس و مارکز، در هزاره‌ی سوم یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان زنده‌ی جهان به شمار می‌آید، نه‌ تنها به‌واسطه‌ی رمان‌های درخشانش، بلکه به‌سبب انبوه مقاله‌ها، نقدها و جستارهای ژرف و بی‌بدیلش، به غولی بی‌همتا در ادبیات جهان تبدیل شده است. هنگامی‌که می‌دانیم این نویسنده‌ی نوبلیست در ستایش دیگر بزرگان تاریخ ادبیات، از گوستاو فلوبر گرفته تا خورخه لوئیس بورخس، نوشته‌های نقادانه‌ای پدید آورده، موضوع اهمیت و جذابیت بیشتری می‌یابد. کتاب «نیم قرن با بورخس» مجموعه‌ای از گفت‌وگوها، جستارها و یادداشت‌هایی است که در فاصله‌ی دهه‌ی ۱۳۴۰ تا اواخر دهه‌ی ۱۳۹۰ نوشته شده و به‌طور ویژه به زندگی و آثار بزرگ‌ترین نویسنده‌ی تاریخ آرژانتین می‌پردازد؛ نویسنده‌ای که در آثارش کهن‌ترین اسطوره‌های انسانی را در قالب‌هایی مدرن و شگفت‌انگیز احضار می‌کند. بورخس نویسنده‌ای است برای همه‌ی دوران‌ها؛ نه با گذر زمان کهنه می‌شود و نه می‌توان مدعی فهم کامل جهان او شد. ازاین‌رو، این اثر کوتاه اما ژرف از یوسا، مدخلی است مناسب برای ورود به هزارتوی بورخس، این شهرزاد مذکرِ بی‌بدیلی که هیچ داستان‌سرایی به پای او نمی‌رسد. پیرمردی که به شکلی شگفت‌انگیز جهان را می‌دید و روایت می‌کرد؛ چنان که تا همیشه می‌توان از دریچه‌ی قصه‌های او، خود و جهان‌مان را نگریست.