کتاب پناهگاه زمان اثر گئورگی گاسپادینف، ترجمه سهراب طاووسی، انتشارات نشر ثالث

رمان «پناهگاه زمان» نوشته‌ی گئورگی گاسپادینف، نویسنده‌ی برجسته‌ی اهل بلغارستان، اثری تأمل‌برانگیز درباره‌ی حافظه، زمان و هویت انسان مدرن است. این کتاب نخستین‌بار در سال ۲۰۲۰ به زبان بلغاری منتشر شد و ترجمه‌ی انگلیسی آن در سال ۲۰۲۳ توانست جایزه‌ی معتبر بوکر را کسب کند. گاسپادینف در «پناهگاه زمان» داستان کلینیکی روان‌پزشکی در شهر زوریخ را روایت می‌کند؛ جایی که روان‌پزشکان در جست‌وجوی راهی برای درمان بیماران مبتلا به آلزایمر هستند. دو شخصیت اصلی کتاب، راوی ناشناس و روان‌پزشکی به نام گوستین، مالک و بنیان‌گذاران این کلینیک‌اند. در این مجموعه‌ی درمانی، هر طبقه بازآفرینی دقیق از یک دهه‌ی خاص از زندگی بیماران است؛ از طراحی فضا و وسایل گرفته تا صداها و رنگ‌های همان دوران. هدف از این بازسازی ذهنی، بازگرداندن بیماران به خاطراتشان و کمک به آن‌ها برای بازیابی هویت و آرامش از دست‌رفته است. راوی برای یافتن اشیاء و عناصر مرتبط با گذشته‌ی بیماران به کشورهای گوناگون سفر می‌کند. همین تلاش‌ها سبب می‌شود کلینیک شهرتی جهانی پیدا کند و حتی افراد سالم نیز، برای گریز از روزمرگی و یکنواختی زندگی معاصر، به آن مراجعه کنند. به‌تدریج، بازسازی دهه‌های مختلف زندگی به نوعی مد اجتماعی تبدیل می‌شود و کلینیک‌های مشابهی با همین هدف در سراسر اروپا شکل می‌گیرند. میل انسان‌ها به بازگشت به گذشته و گریز از واقعیت‌های زمان حال، به اندازه‌ای فراگیر می‌شود که دولت‌ها ناچارند درباره‌ی آن تصمیم‌گیری کنند. در نهایت، رفراندومی در سطح اروپا برگزار می‌شود تا مردم تعیین کنند هر کشور کدام دهه از گذشته‌ی خود را بازسازی کرده و به آینده ببرد. «پناهگاه زمان» چهارمین رمان گئورگی گاسپادینف است که به انگلیسی ترجمه شده. این اثر نگاهی نقادانه به زندگی انسان معاصر و رابطه‌ی او با زمان دارد. رمان در سال ۲۰۲۰ در صدر فهرست پرفروش‌ترین کتاب‌های بلغارستان قرار گرفت و همان سال موفق به دریافت جایزه‌ی اروپایی استرگا شد.