کتاب گروندریسه اثر کارل مارکس، ترجمه حسن مرتضوی، انتشارات لاهیتا

کتاب «گروندریسه» به قلم «کارل مارکس»، مجموعه‌ای از دست‌نوشته‌های اقتصادی او در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۵۷ تا ۱۸۵۸ است که به‌عنوان نخستین شرح علمی وی بر نظریه‌ی کمونیسم شناخته می‌شود. این اثر مهم، که از هفت دفترچه‌ی یادداشت درباره‌ی سرمایه و پول تشکیل شده، از جایگاهی بنیادین در شکل‌گیری اندیشه‌ی اقتصادی و فلسفی مارکس برخوردار است. در «گروندریسه»، مارکس ضمن بازخوانی و بسط استدلال‌های مطرح‌شده در «مانیفست کمونیست» (۱۸۴۸)، به بررسی مضامین و تزهایی می‌پردازد که بعدها در اثر بزرگش، یعنی «سرمایه»، به‌صورت عمیق‌تری مورد تحلیل و موشکافی قرار می‌گیرد. این مجموعه نخستین جایی است که مارکس در آن نگرش فکری و دیدگاه خود را درباره‌ی مسئله‌ی شناخت از دل دیالکتیک هگل تبیین می‌کند و توضیح می‌دهد که پدیده‌های اقتصادی را نمی‌توان به‌طور مستقیم و صرفاً از سطح ظاهر آن‌ها درک کرد. او در «گروندریسه»، نظریات خود را درباره‌ی کار، ارزش اضافی و سود گسترش می‌دهد و از دریچه‌ی چهار مقوله‌ی بنیادینِ تولید، توزیع، مبادله و مصرف، به بررسی و واکاوی جنبه‌های گوناگون نظام اقتصادی می‌پردازد. مارکس از همین مسیر، دیدگاهی تازه نسبت به تولید، تجارت، بیگانگی انسان از محصول کار، نیروی کار، تحول فناوری، اتوماسیون و مخاطرات جامعه‌ی سرمایه‌داری ارائه می‌کند. هدف اصلی او، طرح زمینه‌ای فکری برای نوعی شیوه‌ی نو در کار و زندگی اجتماعی است؛ شیوه‌ای که بتواند پایه‌های جامعه‌ای عادلانه‌تر را فراهم آورد. هرچند اغلب پژوهشگران، «گروندریسه» را پیش‌درآمدی حیاتی بر کتاب «سرمایه» می‌دانند، اما این اثر علاوه بر آن، شرحی ارزشمند از فلسفه‌ی جامع مارکس به‌دست می‌دهد و تصویری روشن از باورها، آرمان‌ها و امیدهای او برای بنیان‌گذاری یک جامعه و دولت کمونیستی ارائه می‌کند.