کتاب دل کور اثر اسماعیل فصیح، انتشارات البرز

رمان «دل کور» اثر «اسماعیل فصیح»، داستانی دو بخشی است که در بخش نخست به دوران کودکی دکتر «صادق آریان» می‌پردازد و در بخش دوم، زندگی و جوانی او را روایت می‌کند. ماجرا از جایی آغاز می‌شود که صادق در خوابی سنگین، محله دوران کودکی خود را در هیأتی هولناک می‌بیند؛ جایی که به مردابی خون‌آلود تبدیل شده است. او با صدای زنگ تلفن از خواب برمی‌خیزد و از زبان همسرش، خبر درگذشت «حاج مختار آریان» را می‌شنود. مرگ حاج مختار، گذشته را چون آینه‌ای در برابر صادق قرار می‌دهد و کابوس تلخی که دیده بود، بارها با شدتی فرساینده ذهنش را درگیر می‌سازد. در این میان، زمان و خاطره در هم می‌آمیزند و او بار دیگر در پی کشف روزگار از دست‌رفته‌اش برمی‌آید. صادق در ذهن خود، سرگذشت حاج مختار را به یاد می‌آورد؛ سرگذشتی که در دل زندگی پیشین خانواده‌ی ارباب حسن آریان و کوکب‌خانم جریان دارد. فضا با عناصری از آب، صدا و رنگ آمیخته است و نویسنده هیاهوی روزگاری تلخ را بازمی‌آفریند؛ روزگاری که خاطرات مردگان، همچون رویایی در ذهن زندگان زنده می‌شود. «اسماعیل فصیح» در روایت رمان «دل کور»، جهان داستان را از منظر دکتر صادق آریان می‌بیند و دیگر شخصیت‌ها را از پشت پنجره نگاه او بازمی‌شناساند. داستان در فاصله‌ی میان نیمه‌شب تا سحر رخ می‌دهد، اما مکاشفات ذهنی صادق در همین محدوده‌ی زمانی، گستره‌ای از چندین دهه را دربرمی‌گیرد. نویسنده در آغاز هر فصل از زمان حال بهره می‌گیرد؛ نه برای پیشبرد مستقیم رویدادها، بلکه برای نتیجه‌گیری‌های فلسفی از آنچه گذشته است. ساختار رمان «دل کور» بر پایه‌ی خاطرات راوی و فرم روایت مدرن استوار است. فصیح با سیالیت ذهن و تداعی آزاد، گذشته را به زمان حال پیوند می‌دهد. رخدادهای داستان به سال‌ها پیش بازمی‌گردد و در بستر آداب و رسوم عمومی، باورهای سنتی، و فضای اجتماعی تهران قدیم شکل می‌گیرد. خیابان‌ها و کوچه‌های قدیمی، سینما و فیلم، اسب‌دوانی، موسیقی کافه‌ها و نوشیدن آبجو، همگی رنگی نوستالژیک به داستان می‌بخشند و فضایی زنده از خاطرات یک نسل در آستانه‌ی فراموشی می‌سازند.