کتاب از ایران زردشتی تا اسلام اثر شائول شاکد، ترجمه مرتضی ثاقب فر، انتشارات ققنوس

این کتاب به بررسی برخی از جنبه‌های اساسی دین زرتشتی در ایرانِ دوره ساسانی می‌پردازد. در این میان، مفاهیمی چون تمایز میان ساحت معنوی و مادیِ وجود، باور به این‌که اهرمن، روح شر و تاریکی، به جهان مادی تعلق ندارد، و نیز اسطوره شناخته‌شده زروان به‌طور گسترده مورد توجه قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، کتاب حاضر به تأثیر برخی از مضامین زرتشتی بر اندیشه اسلامی می‌پردازد؛ از جمله بررسی رابطه دوگانه میان دولت و دین، و ردیابی مضامین ایرانی در آثار و متون اسلامی که گاه به‌صورت وام‌گیری مستقیم یا دگرگونی در شکل و مفهوم بازتاب یافته‌اند. مجموعه مقالات گردآمده در این اثر با هدف دست‌یابی به دو مقصد اساسی تنظیم شده‌اند: نخست، تبیین و تفسیر آموزه‌ها و باورهای کیش زرتشتی در عصر ساسانی؛ دوم، بررسی مسیر انتقال این اندیشه‌ها به فرهنگ و تفکر اسلامی. این دو موضوع رابطه‌ای تنگاتنگ با یکدیگر دارند. از رهگذر تحلیل بازتاب اندیشه‌های ساسانی در تفکر عربی و اسلامی، می‌توان به شناختی بنیادین از دین زرتشتی در دوره ساسانی دست یافت و در عین حال دریافت که تا چه اندازه اسلام از نفوذ و جریان اندیشه‌های ایرانی تأثیر پذیرفته است. این روند از طریق تحلیل دقیق آموزه‌ها، دانش‌ها و آگاهی‌های ساسانی که از راه‌های گوناگون ـ چه ایرانی و چه اسلامی ـ منتقل شده‌اند، مورد بررسی قرار می‌گیرد. در کنار این موضوع‌ها، پژوهش‌های فراوان دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند برای خوانندگان ایرانی جذاب و الهام‌بخش باشند، اما هنوز در قالب مجموعه‌ای جامع چون کتاب حاضر سامان نیافته‌اند. این پژوهش‌ها به حوزه‌هایی چون ادبیات فارسی میانه، نخستین آثار فارسی نو ـ که برخی از آن‌ها به خط عبری نوشته شده‌اند ـ و نیز اسناد آرامیِ دوره‌های هخامنشی و ساسانی مربوط‌اند. این اسناد، که گواهی بر حضور نیرومند ایرانی در متون کهن به‌شمار می‌روند، واژگان بسیاری با ریشه ایرانی در خود دارند؛ واژگانی که ریشه‌شناسی و وجه اشتقاق بسیاری از آن‌ها در زبان فارسی هنوز به‌طور کامل روشن نشده است.