کتاب هرمنوتیک فلسفی و نظریه ادبی اثر جوئل واینسهایمر، ترجمه مسعود علیا، انتشارات ققنوس

کتاب «هرمنوتیک فلسفی و نظریه ادبی» نوشتۀ جوئل واینسهایمر اثری ارزشمند و عمیق است که به بررسی رابطۀ میان هرمنوتیک و نظریه ادبی می‌پردازد. نویسنده با تمرکز بر اندیشه‌های هانس گئورگ گادامر، از برجسته‌ترین چهره‌های هرمنوتیک قرن بیستم، نشان می‌دهد که چگونه نظریه‌های او در حوزۀ هرمنوتیک فلسفی می‌تواند درک ما از تفسیر و نظریه ادبی را دگرگون سازد. واینسهایمر در آغاز کتاب، با نگاهی تاریخی، مسیر تحول سنت هرمنوتیکی را از آرای فردریش شلایرماخر تا پل ریکور دنبال می‌کند و جایگاه گادامر را در تداوم و گسترش این سنت تحلیل می‌نماید. به بیان دیگر، او ابتدا سیر دگرگونی تفکر هرمنوتیکی را ترسیم می‌کند تا زمینه‌ای فلسفی و نظری برای بحث دربارۀ مبانی شناخت و تفسیر در نظریه ادبی فراهم آورد. پس از این مرور تاریخی، نویسنده با دقتی فلسفی و انتقادی به تبیین هرمنوتیک گادامر می‌پردازد. در مرکز مباحث کتاب، مفهوم تفسیر به‌مثابۀ پدیده‌ای تاریخی جای دارد؛ تفسیر نه تنها به‌عنوان کنشی ذهنی، بلکه به‌عنوان اشتیاق و میلِ ریشه‌دار در تاریخ فهم معرفی می‌شود. واینسهایمر در ادامه، نقد گادامر بر دیدگاه نشانه‌شناختی زبان را بررسی می‌کند؛ نقدی که بر توازن میان تفاوت و همانندی در پیوند میان لفظ و جهان تأکید دارد. اهمیت این رویکرد در آن است که زبان را نه ابزار بازنمایی، بلکه عامل مولد معنا در فرآیند تفسیر می‌بیند. در بخش دیگری از کتاب، نظریۀ گادامر دربارۀ استعاره تحلیل می‌شود. واینسهایمر با دقت به نقش استعاره در هرمنوتیک گادامر می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه استعاره موجب آمیختگی افق‌ها می‌شود؛ یعنی جایی که دیدگاه مفسر با بافت تاریخی متن در گفتگویی پویا قرار می‌گیرد. او اثبات می‌کند که گفتگو و گفت‌و‌شنود، عامل تداوم حیات آثار ادبی و رمز پویایی ارتباط میان متن و خواننده است. در فصل پایانی، واینسهایمر مفاهیم هرمنوتیکی گادامر را به مباحث معاصر دربارۀ فهم و مطالعۀ آثار کلاسیک پیوند می‌زند. او برای مخاطبان روشن می‌سازد که «کلاسیک» بودن یک اثر به چه معناست و بر چه مبنایی ما اثری را کلاسیک می‌خوانیم. بدین‌ترتیب، کتاب «هرمنوتیک فلسفی و نظریه ادبی» نه تنها پژوهشی فلسفی درباره هرمنوتیک گادامر است، بلکه تحلیلی عمیق از رابطۀ میان فهم، زبان و ادبیات به شمار می‌آید.