کتاب صادق هدایت: مرگ در پاریس اثر ناصر پاکدامن، انتشارات مان کتاب

صادق هدایت، پرآوازه‌ترین و معما‌برانگیزترین نویسنده ایرانی قرن حاضر، در سال ۱۲۸۱ شمسی زاده شد و زندگی پررنج و آکنده از محنتی را پشت سر گذاشت که سرانجام در سال ۱۳۳۰ با خودکشی در پاریس پایان یافت. آثار و شخصیت هدایت تأثیر ژرفی بر چند نسل از روشنفکران ایرانی و بر شکل‌گیری و بالندگی داستان‌نویسی مدرن فارسی بر جای گذاشت. هدایت از پرکارترین نویسندگان زبان فارسی در دوران معاصر به شمار می‌آید و جایگاهی والا در ادبیات داستانی ایران دارد. او نه‌تنها در ایران بلکه در خارج از کشور نیز به عنوان مشهورترین نویسنده ایرانی شناخته می‌شود. هنوز پس از گذشت بیش از نیم قرن از مرگش، زندگی و آثار صادق هدایت همچنان موضوع بحث، تحلیل و علاقه‌مندی منتقدان و پژوهشگران ادبی است. هدایت حساسیت عمیقی نسبت به تراژدی وجود داشت؛ این حس درون‌مایه‌ای دائمی در زندگی او بود، چه نسبت به خود و چه نسبت به بشریت. او که نمی‌توانست در باورهای دینی یا سیاسی خود آرامش بیابد، سرانجام راهی جز خودکشی نیافت. کتاب «صادق هدایت، مرگ در پاریس» به روایت آخرین سال‌های زندگی این چهره بانفوذ ادبی ایران می‌پردازد. نویسنده با بهره‌گیری از نامه‌های هدایت به دوستان و آشنایان و همچنین روایت نزدیکانش، تصویر روشنی از واپسین روزهای زندگی او ارائه می‌دهد. داستان کتاب از سال ۱۳۲۷ آغاز می‌شود، زمانی که هدایت در هنرکده زیبایی‌شناسی مشغول به کار بود و از دردهای روحی و فشارهای مالی رنج می‌برد. خستگی مفرط، تنگنای معیشتی و افسردگی عمیق، او را بیش از پیش به انزوا کشاند. هدف هدایت از سفر به اروپا این بود که کاری در آن‌جا بیابد و مدتی در خارج از کشور بماند؛ اما این سفر به سفری بی‌بازگشت بدل شد. در دوازدهم آذرماه ۱۳۲۹، صادق هدایت تهران را به مقصد پاریس ترک کرد و غروب روز بعد به آن شهر رسید. در فروردین‌ماه ۱۳۳۰، هدایت در آستانه مرگی خاموش قرار گرفت؛ هیچ‌کس به‌درستی نمی‌داند که او در نوزدهم یا بیستم فروردین چشم از جهان فروبست، زیرا کسی به موقع سراغش نرفت. او در آشپزخانه خانه‌اش، تمام درزها و شکاف‌ها را گرفته بود، شیر گاز را گشود و در حالی‌که بر شمدی دراز کشیده بود، آرام و خاموش به خواب ابدی رفت. محمدعلی اسلامی ندوشن درباره او می‌گوید: «زندگی و مرگ، دو موضوع نخستین و بنیادین بشرند. آن‌کس که از مرگ سخن می‌گوید، ناگزیر از زندگی نیز سخن گفته است. صادق هدایت باور داشت تنها یک مسئله جدی در زندگی وجود دارد و آن مرگ است.»