کتاب نمایشنامه دو نجیب‌زاده ورونا اثر ویلیام شکسپیر، ترجمه علاءالدین پازارگادی، انتشارات سروش

نمایشنامه «دو نجیب‌زاده ورونا» یکی از نخستین کمدی‌های ویلیام شکسپیر است که به‌عنوان کاوشی سرگرم‌کننده، هرچند گاه ناقص، در دوستی، عشق و خیانت شناخته می‌شود. این اثر که در حدود سال ۱۵۹۰ نوشته شده، به‌دلیل ترکیب هوشمندانه طنز، سردرگمی‌های عاشقانه و مضامین وفاداری و بخشش، جایگاه ویژه‌ای در میان آثار اولیه شکسپیر دارد. هرچند «دو نجیب‌زاده ورونا» کمتر از کمدی‌های بعدی او مورد توجه قرار گرفت، اما سرشار از عناصری است که سبک خاص شکسپیر را شکل می‌دهند؛ گفت‌وگوهای ظریف و شوخ‌طبعانه، روابط پیچیده و نگاهی روشن‌گر به ابعاد گوناگون زندگی انسانی. ### خلاصه داستان «دو نجیب‌زاده ورونا» این نمایشنامه روایتگر ماجراهای دو جوان نجیب‌زاده، ولنتاین و پروتئوس، است که از کودکی با یکدیگر دوست بوده‌اند. ولنتاین ورونا را به مقصد میلان ترک می‌کند و در آنجا دل در گرو دختر دوک، سیلویا، می‌بندد. در سوی دیگر، پروتئوس عمیقاً عاشق دختری فروتن به نام جولیا است؛ اما پس از مدتی، با وجود علاقه‌ای که به او دارد، به ولنتاین و حتی به عشق پیشین خود خیانت می‌کند و شیفته سیلویا می‌شود که او را غنیمتی ارزشمندتر می‌پندارد. این انتخاب، هم دوستی دیرینه‌اش با ولنتاین را به خطر می‌اندازد و هم صداقت اخلاقی‌اش را زیر سؤال می‌برد. جولیا، که برای پیگیری معشوق خود تغییر چهره داده و به شکل پسری به میلان می‌رود، از این خیانت پرده برمی‌دارد. او در میان موقعیت‌های خنده‌آور و در عین حال تلخ، ناچار می‌شود تصمیم بگیرد که چگونه می‌تواند عشقش به پروتئوس را با بی‌وفایی او سازگار کند. داستان در بستری از سوءبرداشت‌های کمیک، هویت‌های اشتباه و سردرگمی‌های عاطفی پیش می‌رود و ارزش‌های انسانی چون وفاداری، عشق و بخشش را به چالش می‌کشد. ### درون‌مایه‌ها و مضامین اصلی شکسپیر در «دو نجیب‌زاده ورونا» مضامینی همچون عشق، دوستی مردانه، رقابت عاشقانه، مبدل‌شدن و هویت نادرست را در هم می‌آمیزد. این ترکیب، تجربه‌ای از تغییر و تحول روابط انسانی را پیش چشم تماشاگر قرار می‌دهد؛ جایی که ارزش‌ها، احساسات و وفاداری‌ها در معرض آزمون قرار می‌گیرند. پایان نمایش بر محور آشتی و بخشش استوار است: ولنتاین و پروتئوس دوباره با یکدیگر آشتی می‌کنند، و جولیا و سیلویا در کنار معشوقان خود قرار می‌گیرند. هرچند این فرجام شاد و منظم اندکی ساختگی به نظر می‌رسد، اما همچنان جذابیت نمایشی خود را حفظ می‌کند. ### جایگاه نمایشنامه در کارنامه شکسپیر «دو نجیب‌زاده ورونا» هرچند به‌اندازه آثار پخته‌تر شکسپیر همچون «شب دوازدهم» یا «آن‌طور که شما دوست دارید» پالایش‌یافته نیست، اما نمونه‌ای اولیه و قابل توجه از نگاه او به روابط انسانی و پیچیدگی‌های آن به‌شمار می‌آید. این نمایشنامه گواهی بر توانایی شکسپیر در آمیختن کمدی با لایه‌های عاطفی و فلسفی است. با وجود آنکه برخی انگیزه‌ها و انتخاب‌های شخصیت‌ها مطابق معیارهای امروزی ساده‌انگارانه یا حتی غیرقابل قبول جلوه می‌کنند، اما مضمون جاودان رقابت، وفاداری و ماهیت متغیر عشق، همچنان نزد مخاطبان اثرگذار و ماندگار است. در نهایت، «دو نجیب‌زاده ورونا» را می‌توان اثری دانست که هرچند کمتر از شاهکارهای بعدی شکسپیر مورد ستایش قرار گرفته، اما همچنان جایگاه خود را به‌عنوان بخشی مهم از قانون کمدی شکسپیر حفظ کرده و ارزش مطالعه و تماشای دوباره را دارد.