کتاب شب‌نشینی باشکوه اثر غلامحسین ساعدی، انتشارات نگاه

کتاب «شب‌نشینی باشکوه» اثری از غلامحسین ساعدی، نویسنده و نمایشنامه‌نویس برجسته ایرانی با نام مستعار «گوهرمراد» است. این اثر مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه ساعدی را در بر دارد که از مهم‌ترین نمونه‌های آغازین سبک خاص او در داستان‌نویسی به شمار می‌آید. در این مجموعه، جهان اشباح و مردگان در فضایی وهم‌آلود و رمزآمیز به تصویر کشیده می‌شود؛ جهانی که در پسِ ظاهر خیال‌انگیزش، واقعیت سرد و تکراری زندگی کارمندی و روزمرگی انسان معاصر را بازتاب می‌دهد. ساعدی در «شب‌نشینی باشکوه» با ظرافت و دقتی خاص، پوچی، یکنواختی و ملال زندگی کارمندان را در فضایی تاریک و هراس‌زا به نمایش می‌گذارد. او از خلال فضاسازی‌های وهم‌آلود، اضطراب، ترس و تنهایی شخصیت‌ها را در قالب رفتار و عملکرد روزانه‌شان آشکار می‌کند. دغدغه‌های اجتماعی و روانی قشر کارمند در این داستان‌ها نه‌تنها بازتاب واقعیتی تلخ است، بلکه نوعی هشداری اجتماعی نیز در خود دارد. این مجموعه شامل دوازده داستان تامل‌برانگیز و خواندنی است که از لحاظ فکری و مضمونی در یک مسیر واحد حرکت می‌کنند: «شب‌نشینی باشکوه»، «چتر»، «حادثه به‌خاطر فرزندان»، «ظهر که شد»، «مراسم معارفه»، «سرنوشت محتوم»، «استعفانامه»، «خواب‌های پدرم»، «مفتش»، «دایره درگذشتگان»، «مسخره نوانخانه» و «مجلس تودیع». در این داستان‌ها، زندگی کارمندی در موقعیت‌های گوناگون بازنمایی می‌شود: از مراسم تودیع کارمندان بازنشسته شهرداری گرفته تا روایت فروپاشی روحی کارمند اداره ثبت آمار و احوال، یا داستان‌هایی که به تغییر مکرر روسای اداره، ترس از اتهام اختلاس و رقابت کارمندان برای نمایش موفقیت فرزندانشان می‌پردازد. وجه مشترک تمام این داستان‌ها، بازتاب زندگی کارمندی در ساختاری سرد، تکراری و گریزناپذیر است. ساعدی با نگاهی انتقادی و هنرمندانه، این واقعیت را در قالبی سورئال و تلخ بیان می‌کند؛ جهانی که در آن انسان، در میان دیوان‌سالاری خشک و روابط مکانیکی، به تدریج هویت و امید خود را از دست می‌دهد.