کتاب غریبه در شهر اثر غلامحسین ساعدی، انتشارات نگاه

رمان «غریبه در شهر» اثر «غلامحسین ساعدی» با پس‌زمینه‌ای تاریخی، به حوادث سال ۱۲۸۸ شمسی می‌پردازد؛ سالی که تبریز توسط نیروهای روسیه تزاری اشغال شد و ماجرای این کتاب نیز در همان فضای متشنج روی می‌دهد. این رمان، آخرین اثر داستانی بلند ساعدی است؛ نویسنده‌ای که بیشتر به‌واسطه نمایش‌نامه‌ها و فیلم‌نامه‌های درخشانش شناخته می‌شود. «غریبه در شهر» با نگاهی عمیق به برهه‌ای حساس از تاریخ ایران، هم‌زمان اثری تاریخی و اجتماعی به شمار می‌آید و تصویری دقیق از جامعه متلاطم آن دوران ارائه می‌دهد. داستان روایتگر روزهایی است که شایعه مرگ ستارخان، سردار ملی ایران، در میان مردم پیچیده و از سوی دیگر سخن از قیام احتمالی عموی او، امامقلی، به میان آمده است. در این فضای پرالتهاب، از یک‌سو روس‌ها برای سرکوب خیزش مردمی آماده می‌شوند و از سوی دیگر، مردم نسبت به وجود واقعی شخصی به نام امامقلی تردید دارند و گمان می‌برند این نام تنها شایعه‌ای بی‌پایه است. در همین میان، ورود «غریبه‌ای در شهر» به نام حیدر، ماجرایی تازه را رقم می‌زند و توجه همگان را به خود جلب می‌کند. ساعدی که همواره در نمایش‌نامه‌نویسی و فیلم‌نامه‌نویسی مهارتی چشمگیر دارد، در این رمان نیز با بهره‌گیری استادانه از دیالوگ و زبان گفت‌وگو، فضایی زنده و باورپذیر پدید آورده است. شخصیت‌پردازی در «غریبه در شهر» دقیق، ملموس و پرجزئیات است و نثر اثر، آهنگی روان و گوش‌نواز دارد. همین ویژگی سبب می‌شود که فضای تاریخی داستان نه‌تنها خسته‌کننده نباشد، بلکه کنجکاوی خواننده را درباره تاریخ معاصر ایران برانگیزد و او را تا پایان با خود همراه سازد.