کتاب ارواح اثر پل استر، ترجمه خجسته کیهان، انتشارات افق

رمان «ارواح» اثر پل استر، دومین رمان کوتاه از مجموعه‌ی سه‌گانه‌ی اوست که بین سال‌های ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶ (۱۹۸۵ تا ۱۹۸۷ میلادی) منتشر شد. پل استر، نویسنده‌ی برجسته‌ی پست‌مدرن آمریکایی، در این اثر نیز بار دیگر داستانی پلیسی می‌سازد که در بستر تفکری فلسفی شکل می‌گیرد و مرز میان واقعیت و ذهن را به چالش می‌کشد. استر در «ارواح» با به‌کارگیری موقعیت‌های خلاقانه، ساختار مألوف رمان‌های کارآگاهی را در هم می‌شکند. او برخلاف الگوهای رایج این ژانر، کارآگاه خصوصی را دیگر مغز متفکرِ حل‌کننده‌ی معما نمی‌داند، بلکه از او شخصیتی می‌سازد که با وجود هوش و درایت، خود به بخشی از همان معما تبدیل می‌شود و در نهایت در دل آن فرو می‌رود؛ و درست در این نقطه است که تراژدی داستان معنا می‌یابد. در روایت فلسفی و رازآلود رمان «ارواح»، با آبی، کارآگاه خصوصی ماهر، روبه‌رو می‌شویم که از طرف فردی به نام سفید مأمور می‌شود تا شخصی به نام سیاه را زیر نظر بگیرد و هر هفته گزارشی از رفتار و فعالیت‌های او برای سفید بفرستد. آبی در طول مأموریت خود به‌تدریج درمی‌یابد که با پرونده‌ای ایستا و غیرعادی مواجه است؛ زیرا در این تعقیب طولانی هیچ حادثه‌ای رخ نمی‌دهد. سیاه هر روز ساعت‌ها پشت میز خود می‌نشیند، می‌خواند و می‌نویسد، بی‌آنکه تغییری در روال زندگی‌اش پدید آید. ماه‌ها می‌گذرند و آبی آن‌قدر به مشاهده‌ی سیاه ادامه می‌دهد که به‌تدریج خود در رفتار و ذهنش به او شبیه می‌شود و حتی دیگر نیازی به مراقبت مداوم از او احساس نمی‌کند. او گزارش‌ها را همچنان با نظم همیشگی می‌نویسد و برای سفید ارسال می‌کند؛ درحالی‌که در ذهن خود خیال‌پردازی‌هایی درباره‌ی زندگی و ذهن سیاه می‌پروراند. سفید نیز بی‌هیچ توضیح یا گفت‌وگویی، گزارش‌ها را می‌خواند و دستمزد آبی را به‌طور منظم برایش پست می‌کند. رمان «ارواح» با روایت آرام اما پرتعلیق خود، مرز میان نظاره‌گر و موضوعِ نظارت را از میان برمی‌دارد و به پرسشی بنیادین درباره‌ی هویت، آگاهی و حقیقت در دنیای پست‌مدرن بدل می‌شود.