کتاب هیچ بخشی از ما بد نیست اثر ریچارد سی شوارتز، ترجمه حامد حکیمی، انتشارات بینش نو

کتاب «هیچ بخشی از ما بد نیست: التیام ضربه‌ی روانی و بازیابی یکپارچگی درون به کمک مدل سیستم خانواده‌ی درونی» نوشته‌ی ریچارد سی. شوارتز، اثری پیشگامانه در زمینه‌ی درمان تروما از رهگذر مدل «سیستم خانواده‌ی درونی» یا IFS است. شوارتز، بنیان‌گذار این مدل درمانی، در این اثر روشنگرانه، خوانندگان را به سفری عمیق و دگرگون‌کننده دعوت می‌کند تا بخش‌های تکه‌تکه و آسیب‌دیده‌ی روان خود را بشناسند، با آن‌ها ارتباط برقرار کنند و فرآیند درمان را آغاز کنند. مدل IFS بر این اصل استوار است که روان انسان از بخش‌های گوناگونی تشکیل شده که هر یک نقش و کارکرد خاصی در شخصیت فرد دارند. برخی از این بخش‌ها ممکن است بار تجربه‌های دردناک و آسیب‌زا را بر دوش بکشند و موجب پریشانی عاطفی یا اختلال در عملکرد روزمره شوند. کتاب، سه گروه از این بخش‌ها را معرفی می‌کند: «تبعیدی‌ها» یا بخش‌های زخمی و آسیب‌پذیر که بقایای عاطفی تروما را در خود حفظ کرده‌اند؛ «مدیران» که می‌کوشند زندگی فرد را در مسیر کنترل نگه دارند؛ و «آتش‌نشانان» که وظیفه‌ی مهار ناگهانی احساسات و واکنش‌ها را بر‌عهده دارند. در مرکز دیدگاه شوارتز، این باور قرار دارد که هر بخش درونی—even آن‌هایی که موجب رنج و ناسازگاری می‌شوند—دارای نیتی مثبت است. او تأکید می‌کند که با پرورش نگرشی سرشار از کنجکاوی، شفقت و پذیرش، می‌توان میان این بخش‌ها پل ارتباطی برقرار کرد و مسیر بازسازی درونی را هموار ساخت. در کتاب، تمرین‌ها و تکنیک‌های عملی متعددی ارائه شده که به مخاطب کمک می‌کند در چشم‌انداز درونی خود حرکت کند، خودآگاهی‌اش را افزایش دهد و احساس کامل‌بودن را تجربه کند. شوارتز بر اهمیت رویکردی بدون قضاوت و همراه با مهربانی نسبت‌به درون تأکید دارد. او باور دارد که مواجهه‌ی همدلانه با بخش‌های زخمی، فضایی شفابخش در روان انسان خلق می‌کند. نویسنده با آوردن نمونه‌های بالینی و مطالعات موردی، نشان می‌دهد که چگونه مدل IFS می‌تواند در درمان انواع تروما، از جمله سوء‌استفاده در کودکی تا زخم‌های پیچیده‌ی رابطه‌ای، کاربردی و مؤثر باشد. عنوان کتاب، «هیچ بخشی از ما بد نیست»، پیام محوری آن را در بر دارد: هر جنبه‌ای از وجود انسان—even آن‌هایی که در اثر تروما شکل گرفته‌اند—ارزش و معنا دارند. شوارتز از خوانندگان می‌خواهد روایت درونی خود را بازنویسی کنند و به‌جای سرزنش، با پذیرش و شفقت به خود بنگرند تا فرآیند بهبود روانی و عاطفی تسهیل شود. بخش مهمی از کتاب به مفهوم «خودرهبری» اختصاص دارد؛ جایی که «خودِ اصلی» یا همان Self (با حرف S بزرگ) به‌عنوان رهبر خردمند و دلسوز در فرآیند درمان ظاهر می‌شود. شوارتز توضیح می‌دهد که چگونه دسترسی به این «خودِ آگاه و مهربان» می‌تواند به ادغام بخش‌های پراکنده‌ی روان منجر شود و حس آرامش، تعادل و هماهنگی را در فرد برانگیزد. نثر شوارتز هم ساده و روان است و هم از عمق علمی برخوردار. او مفاهیم پیچیده‌ی روان‌شناختی را با زبانی قابل‌فهم برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان بیان می‌کند و میان نظریه، مثال‌های واقعی و راهکارهای عملی پیوندی متوازن برقرار می‌سازد. در مجموع، «هیچ بخشی از ما بد نیست» راهنمایی دلسوزانه و توانمندساز است برای آن‌که خواننده بتواند از طریق مدل «سیستم خانواده‌ی درونی» مسیر بازسازی روان و بازگرداندن تمامیت وجودی خود را بیابد. این اثر ارزشمند، ابزارهایی ارائه می‌کند تا انسان‌ها در دنیای درونی خود سفر کنند، شفقت به خود را پرورش دهند و به ادغام بخش‌های جداافتاده‌ی وجودشان دست پیدا کنند. برای هر کسی که در پی درمان تروما، کشف خویشتن و پذیرش تمامیت ذاتی خویش است، این کتاب منبعی الهام‌بخش و راهگشاست.