کتاب کلرامبو اثر رومن رولان، ترجمه شبنم سنگاری، انتشارات نشر کتاب پارسه

رمان «کلرامبو» نوشته‌ی رومن رولان، نخستین‌بار در سال ۱۹۲۰ منتشر شد. این اثر یکی از مهم‌ترین رمان‌های ضد‌جنگ ادبیات فرانسه به‌شمار می‌رود. داستان درباره‌ی مردی به نام آژنور کلرامبو است؛ شاعری صلح‌طلب و روشنفکر که با آغاز ناگهانی جنگ جهانی اول، میان احساسات متناقض و اندیشه‌های درونی خود گرفتار می‌شود. روایت از زمانی آغاز می‌شود که روزنامه‌ها خبر شروع جنگ را اعلام می‌کنند. در همان روز، کلرامبو قصیده‌ای در ستایش صلح، سروده‌ی خود را برای خانواده‌اش می‌خواند. اما با ورود فرانسه به میدان نبرد و شکل‌گیری موجی از احساسات ملی‌گرایانه، جامعه به‌سوی حمایت از جنگ سوق پیدا می‌کند. برخلاف باورهای صلح‌طلبانه‌اش، کلرامبو نیز تحت‌تأثیر این فضای عمومی قرار می‌گیرد و به‌تدریج از جنگ پشتیبانی می‌کند. او این تناقض را چنین توجیه می‌کند که جنگ، راهی برای دستیابی به صلح است؛ جنگی در برابر خودِ جنگ. بااین‌حال، رخدادی غیرمنتظره او را از غرق‌شدن در این هیجان جمعی نجات می‌دهد. از این نقطه، رمان چهره‌ی واقعی خود را به‌عنوان اثری نقادانه از قدرت خطرناک افکار عمومی و توده‌گرایی آشکار می‌کند. «کلرامبو» نشان می‌دهد چگونه تفکر فردی می‌تواند در میان امواج پرالتهاب جامعه گم شود و عقل انسانی در برابر احساسات جمعی به زانو درآید. رومن رولان در این اثر هشدار می‌دهد که حتی روشنفکران و اندیشمندان نیز ممکن است در طوفان هیجانات اجتماعی، مرز میان درست و نادرست را از یاد ببرند. رمان «کلرامبو» نقدی صریح بر ایدئولوژی‌هایی است که جنگ را با نام عدالت، صلح یا میهن‌دوستی توجیه می‌کنند و آن را ضروری جلوه می‌دهند. رولان در این کتاب، با زبانی تند و اندیشه‌محور، جریان‌هایی را افشا می‌کند که مردم را به سمت پذیرش جنگ و پیروی از سیاست‌های جنگ‌طلبانه سوق می‌دهند. در مجموع، «کلرامبو» نه‌تنها تصویری از رنج‌های انسانی در دوران جنگ است، بلکه آینه‌ای است در برابر جامعه تا خطر از‌دست‌دادن استقلال فکری در هیاهوی جمعی را به یاد آورد؛ پیامی که همچنان در جهان معاصر، زنده و هشداردهنده است.