کتاب نمایشنامه آنچه دلخواه تو است اثر ویلیام شکسپیر، ترجمه علاءالدین پازارگادی، انتشارات سروش

«هر طور میل شماست!» یکی از برجسته‌ترین و محبوب‌ترین کمدی‌های شبانی ویلیام شکسپیر است که به‌گمان بسیاری از پژوهشگران در سال ۱۵۹۹ یا اوایل ۱۶۰۰ میلادی نوشته شده است. این نمایشنامه به علت ترکیب هوشمندانه‌ی عشق، شوخ‌طبعی و تأملات فلسفی شهرت دارد و مضامینی چون هویت، تبعید و تضاد میان زندگی دربار و دنیای طبیعت را بررسی می‌کند. ### شخصیت‌ها و روایت اصلی این اثر با حضور شخصیت‌هایی فراموش‌نشدنی همچون رزالیند شوخ‌طبع، ژاک مالیخولیایی و اورلاندوی عاشق، تصویری درخشان از پیچیدگی روابط انسانی و لایه‌های متضاد طبیعت بشر ارائه می‌دهد. مونولوگ مشهور «همه‌ی دنیا یک صحنه است» و پرداخت نمایشنامه به موضوعاتی مانند تغییر هویت، آزادی و خودشناسی، سبب شده است که این اثر به جایگاهی ماندگار در تاریخ ادبیات برسد. ماجرای نمایش با جدال قدرت میان دو جفت برادر آغاز می‌شود. دوک سینیور، حاکم مشروع، به‌دست برادرش دوک فردریک از قدرت برکنار و به جنگل آردن تبعید می‌شود. در سوی دیگر، اورلاندو، جوانی نجیب‌زاده، زیر سلطه و بی‌عدالتی برادر بزرگ‌ترش، الیور، قرار می‌گیرد و سرانجام او نیز به جنگل پناه می‌برد. رزالیند، دختر دوک سینیور، در دربار و نزد پسرعموی خود سلیا زندگی می‌کند، اما زمانی که دوک فردریک او را تبعید می‌کند، در هیئت مردی جوان با نام «گانیمد»، همراه سلیا و دلقک دربار، تاچ‌استون، راهی آردن می‌شود. ### عشق و ماجراهای جنگل در جنگل آردن، طرح‌های عاشقانه و موقعیت‌های طنزآمیز شکل می‌گیرند. رزالیند در پوشش گانیمد با اورلاندو روبه‌رو می‌شود؛ همان کسی که برای او اشعار عاشقانه سروده است. او برای سنجش وفاداری اورلاندو، از او می‌خواهد که گانیمد را همچون رزالیند واقعی دوست بدارد و عشقش را به آزمون بگذارد. هم‌زمان، دلقک تاچ‌استون دلباخته‌ی چوپانی به نام آدری می‌شود و داستانی کمیک را رقم می‌زند، در حالی که چوپان دیگری به نام سیلویوس، دل در گرو عشق فیبی دارد؛ فیبی‌ای که خود شیفته‌ی گانیمد است. با پیشرفت وقایع، سوءتفاهم‌ها و دگرگونی هویت‌ها به اوج می‌رسند و روابط به‌شیوه‌ای هم‌زمان خنده‌آور و آموزنده پیچیده‌تر می‌شوند. در نهایت با آشکار شدن حقیقت‌ها و هویت‌های واقعی، ماجرا به چندین ازدواج و آشتی‌های خانوادگی ختم می‌شود تا نمایش در فضایی سرشار از بخشش، مهرورزی و تجدید روابط به پایان برسد. ### مضامین کلیدی نمایشنامه «آنچه دلخواه تو است» به‌عنوان یکی از کمدی‌های شبانی ماندگار شکسپیر، به‌خوبی تضاد میان فساد دربار و آزادی دنیای طبیعی را برجسته می‌کند. جنگل آردن در نقش مکانی نمادین برای دگرگونی، رهایی و آرامش ظاهر می‌شود؛ جایی که شخصیت‌ها همه‌ی قیود اجتماعی را کنار می‌گذارند و به شناختی ژرف‌تر از خود و زندگی می‌رسند. عشق، با ژرف‌ترین و گوناگون‌ترین جلوه‌هایش، قلب تپنده‌ی نمایشنامه است. از عشق پرشور اورلاندو و رزالیند گرفته تا عشق نافرجام و حتی عشق‌های کمیک، همه تصویرگر دامنه‌ی وسیع تجربه‌ی عاشقانه در میان انسان‌ها هستند. رزالیند نیز به‌عنوان یکی از زیرک‌ترین شخصیت‌های زن شکسپیر، با تغییر لباس و نقش‌آفرینی مردانه، قواعد سنتی خواستگاری و روابط را تغییر می‌دهد و ابتکار عمل را به دست می‌گیرد. از دیگر مضامین اساسی اثر می‌توان به موضوع هویت و نقش‌آفرینی اشاره کرد. بسیاری از شخصیت‌ها در لباس مبدل هویت‌های تازه‌ای می‌یابند و زوایای پنهان شخصیت خود را کشف می‌کنند. مونولوگ مشهور «همه‌ی دنیا یک صحنه است» نیز این اندیشه را پررنگ می‌کند که زندگی همانند نمایشنامه‌ای است که انسان‌ها در مراحل مختلف آن، نقش‌هایی متفاوت بازی می‌کنند. ### جمع‌بندی «آنچه دلخواه تو است» با لحن سرزنده و طنزی دلنشین، درون‌مایه‌های عشق، هویت و پیچیدگی روابط انسانی را به شکلی تأمل‌برانگیز روایت می‌کند. شخصیت‌های زنده و پرتحرک، بازی‌های کلامی هوشمندانه و پیام‌های لطیف و درعین‌حال عمیق، این نمایشنامه را به یکی از جاودانه‌ترین آثار شکسپیر بدل ساخته است. پیام اصلی آن ـــ درباره‌ی قدرت دگرگون‌کننده‌ی عشق و اهمیت خودشناسی ـــ قرن‌هاست که در میان خوانندگان و مخاطبان طنین‌انداز است و همچنان آن را در جایگاه یکی از محبوب‌ترین کمدی‌های ادبیات جهان استوار نگه داشته است.