کتاب پادشاهی ماد اثر اقرار علی یف، ترجمه کامبیز میربها، انتشارات ققنوس

پژوهشگر تاریخ ماد، امروز نیز همچون نیم‌قرن پیش، زمانی که اثر مشهور و جامع «یو. پراشک» ـ دانشمند برجسته اهل چک ـ منتشر شد، در تاریکیِ ابهام و کاستی منابع سرگردان است و تنها گاه‌به‌گاه به مرز نامعلومی نزدیک می‌شود که شاید بتوان آن را آستانه حقیقت نامید. تاکنون نمونه‌های گوناگونی از برداشت‌ها و تفسیرهای ذهنی، و گاه حتی تخیلی، در پژوهش‌های مربوط به تاریخ ماد دیده‌ایم؛ ساخته‌هایی که به همان اندازه می‌توانند حقیقت داشته باشند که افسانه غرق‌شدن آتلانتیس واقعیت دارد. با اطمینان می‌توان گفت از آغاز کشفیات بزرگ در حوزه مطالعات تاریخ خاور باستان ـ که از اوایل قرن نوزدهم میلادی آغاز شد ـ موضوع «تاریخ ماد» کمترین توجه و پژوهش علمی را به خود اختصاص داده است. در میان آثار موجود، کتاب «پادشاهی ماد»، نخستین و مهم‌ترین اثر اقرار علی‌یِف، و کتاب «تاریخ ماد» نوشته ایوان میخایلوویچ دیاکونوف، همچنان از جامع‌ترین و معتبرترین منابع مرجع در پژوهش‌های تاریخی این حوزه به شمار می‌روند. در اینجا نیازی به بررسی جزئی ویژگی‌های این دو اثر نیست، چرا که واسیلی واسیلیویچ استرووه، خاورشناس برجسته شوروی و ویراستار علمی کتاب «پادشاهی ماد»، این وظیفه را به‌خوبی انجام داده است. شایان ذکر است که از زمان تألیف این دو اثر تا سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی)، هیچ تحقیق علمی درخور توجهی درباره تاریخ ماد، چه در ایران و چه در خارج از کشور، منتشر نشده است. کتاب مورد بحث با ترجمه دقیق و روان کامبیز میربها و به‌کوشش نشر ققنوس به چاپ رسیده و تاکنون یکی از منابع معتبر مطالعات تاریخی درباره مادها محسوب می‌شود.