کتاب مورلی فروید و شرلوک هولمز اثر کارلو گینزبورگ، ترجمه مهدی حبیب زاده، انتشارات بان

جستار آمده در این کتاب با جمله‌ای منسوب به آبی واربورگ آغاز می‌شود که می‌گوید: «خدا در جزئیات است». در این اثر، کارلو گینزبورگ می‌کوشد رویکردی در تاریخ‌نگاری را توضیح دهد که تمرکز آن بر رخدادها و پیوندهای ظاهراً کم‌اهمیتی است که معناهای پنهان و نادیدنی یک دوره یا جهان‌بینی مشخص را آشکار می‌سازند. این جزئیات و نشانه‌های کوچک، ردهایی از واقعیت به شمار می‌روند که می‌توانند نگرش ما به یک عصر تاریخی را دگرگون کنند. چنین تأکیدی بر جزئیات، بنیان روشی در تاریخ‌نگاری است که می‌کوشد منظومه‌ای گسترده از تاریخ را ترسیم کند؛ منظومه‌ای که در آن حوزه‌های گوناگون معرفت به یکدیگر می‌پیوندند و در نهایت الگویی یا پارادایمی از شناخت شکل می‌گیرد که عناصر تاریخی متفاوت را در چارچوبی واحد گرد می‌آورد. در این الگو، که ریشه‌های آن تا اعصار باستان امتداد دارد و در دوران مدرن در قالب رشته‌های متنوع معرفت علمی و انسانی تبلور یافته است، موضوع مطالعه بر اساس قوانین کلی و تعمیم‌یافته بررسی نمی‌شود، بلکه از رهگذر نشانه‌هایی جزئی و معنادار فهم می‌گردد؛ نشانه‌هایی که بازتاب‌دهندهٔ ویژگی‌های کیفی، فردی و جزئیِ واقعیت‌های تاریخی‌اند. از دیدگاه گینزبورگ، در واپسین سال‌های قرن نوزدهم، چهره‌هایی همچون جووانی مورلی، زیگموند فروید و آرتور کانن‌دویل، با وجود تفاوت در حوزه‌های تخصصی خود، به سبب دقتی که در توجه به جزئیات حاشیه‌ای و نشانه‌های ظریف از خود نشان می‌دادند، تجسمی از الگوی مدرن همین نوع شناخت بودند؛ الگویی که بر پایهٔ جزئیات ظاهراً ناچیز، راهی برای درک پدیده‌های پنهان و لایه‌های نادیدنی واقعیت می‌گشاید.