کتاب عصر انحطاط اثر کاترین نیکسی، ترجمه مهدی نصرالله زاده، انتشارات بیدگل

کتاب «عصر انحطاط» نوشتهٔ کاترین نیکسی، روایتی تاریخی و تکان‌دهنده از دوره‌ای است که در آن دین مسیحیت در امپراتوری روم به قدرت و تسلط رسید و با این نفوذ، موجب ویرانی نظام‌مند فرهنگ کلاسیک یونانی شد. این اثر که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۷ منتشر گردید، به بررسی جنبه‌های تاریک و کمتر شناخته‌شدهٔ مسیحیت اولیه می‌پردازد. نیکسی در تز اصلی خود با تکیه بر شواهد تاریخی نشان می‌دهد که مسیحیان نخستین، برخلاف تصویر رایج در روایت‌های سنتی، نه شهدای بی‌گناه بلکه گروهی ستیزه‌جو و نابردبار بودند که آگاهانه در جهت نابودی میراث فرهنگی غنی جهان یونانی‌ـ‌رومی گام برداشتند. به گفتهٔ نویسنده، این ویرانی تنها محدود به تخریب فیزیکی معابد و آثار نبود بلکه به نابودی فرهنگی، از میان رفتن متون علمی و فلسفی و خاموش شدن نهادهای آموزشی نیز انجامید. در فصول آغازین کتاب «عصر انحطاط»، نیکسی به‌تفصیل به تخریب معابد و مجسمه‌های باستانی به‌دست مسیحیان اولیه می‌پردازد. او ماجرای ویرانی سراپئوم در اسکندریه و شکستن پی‌درپی پیکره‌های کلاسیک را که نماد خدایان بت‌پرست قلمداد می‌شدند، با جزئیات روایت می‌کند. در بخش دیگری، نویسنده سرکوب علم، فلسفه و دانش کلاسیک یونانی را بررسی می‌کند. او شرح می‌دهد که چگونه کتابخانه‌ها به آتش کشیده شدند و آثار فیلسوفانی چون افلاطون و ارسطو نابود یا پنهان گردید. نیکسی معتقد است این از میان رفتن دانش، رشد علمی و فلسفی بشر را برای قرن‌ها متوقف ساخت. بخش پایانی کتاب به آزار و شکنجهٔ غیرمسیحیان اختصاص دارد. نیکسی با تکیه بر منابع تاریخی، رفتار خشونت‌بار مسیحیان را در واداشتن پیروان دیگر ادیان به گرویدن اجباری و پیامدهای سخت آن تشریح می‌کند. او قتل هیپاتیا، بانوی فیلسوف و ریاضیدان نامدار اسکندرانی را نمونه‌ای اندوه‌بار از خشونتی می‌داند که متوجه مخالفان نظم مذهبی جدید شد. در مجموع، کتاب «عصر انحطاط» به‌سبب روایت جذاب، نثر قدرتمند و استدلال‌های جسورانه‌اش با استقبال گسترده‌ای از سوی خوانندگان و منتقدان روبه‌رو شد. این اثر به دلیل پرداختن به جنبه‌ای نادیده‌گرفته‌شده از تاریخ و نقد صریح برداشت‌های مرسوم از مسیحیت اولیه، تحسین محافل علمی و فرهنگی را برانگیخت و در سال ۲۰۱۸ در فهرست کتاب‌های برجستهٔ روزنامهٔ نیویورک‌تایمز قرار گرفت.