کتاب خانه دایی یوسف اثر اتابک فتح الله زاده، انتشارات قطره

کتاب «خانه دایی یوسف» نوشته‌ی اتابک فتح‌الله‌زاده و به کوشش علی دهباشی، اثری است تکان‌دهنده که به «وقایع مهاجرت فداییان اکثریت به شوروی» می‌پردازد. اتابک فتح‌الله‌زاده، که در گذشته از اعضای سازمان فدائیان خلق ایران بود، همچون بسیاری از هم‌رزمانش در جریان مهاجرت جمعی این سازمان، راهی شوروی سابق شد تا در آن کشور پناهنده شود. اما آنچه در آن‌جا انتظار او و دیگر همراهانش در حزب توده را می‌کشید، چیزی جز تیره‌روزی، رنج و سرخوردگی نبود. نام کتاب «خانه دایی یوسف» اشاره‌ای است به اردوگاه‌های کار سیبری و زندان‌های مخوف دوران جوزف استالین. نویسنده تأکید می‌کند که تمام تلاش خود را صرف بازگویی حقایق کرده و این اثر را یادبودی برای همه‌ی ایرانیان گمنامی می‌داند که در آن اردوگاه‌های دهشتناک جان باختند. فتح‌الله‌زاده در کنار روایت دردناک سرنوشت خود و هم‌رزمانش، از ماجرای فرار نسل پیشین اعضای حزب توده نیز سخن می‌گوید؛ گروهی که پس از کودتای ۲۸ مرداد، از بیم حکومت پهلوی به شوروی گریختند. آنان شوروی سابق را، که نویسنده از آن با عنوان نمادین «خانه دایی یوسف» یاد می‌کند، سرزمینی آرمانی و ارض موعود می‌پنداشتند؛ اما در واقعیت، این سرزمین جز سراب و وهمی فریبنده نبود. پشت آن همه آرزو و ایدئولوژی، تنها گورستانی نهفته بود که آرمان‌ها را در خود می‌بلعید و در اردوگاه‌های کار اجباری و زندان‌های استالین، جان و روح انسان‌ها را با عطشی بی‌پایان از تن می‌گرفت.