کتاب 50 هنرمند زن که باید شناخت انتشارات کتابسرای میردشتی

کتاب حاضر مقدمه‌ای است بر معرفی پنجاه هنرمند تأثیرگذار در عرصه‌ی هنر معاصر که پس از جنگ جهانی دوم نقش مهمی در تحول هنر در سراسر جهان ایفا کرده‌اند. در این مجموعه، از هنرمندان شاخص در شاخه‌های گوناگون هنر، از جمله عکاسی، نقاشی، مجسمه‌سازی و پرفورمنس آرت یاد شده و تلاش شده است تا مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آثار هر یک از آن‌ها معرفی شود. سوفونیسبا آنگویسولا (Sofonisba Anguissola) یکی از نامدارترین چهره‌های تاریخ هنر و موفق‌ترین هنرمند زن دوره‌ی رنسانس ایتالیا به شمار می‌رود. شهرت او بیش از هر چیز به‌دلیل پرتره‌های پرمعنی، ظریف و گاه طنزآمیز خانوادگی‌اش است. آثار او مورد تحسین هنرمندان بزرگی همچون میکل‌آنژ و جورجیو واساری قرار گرفت و حتی پیتر پل روبنس چندین بار از سبک نقاشی او الهام گرفت. آنگویسولا در سال ۱۵۳۲ در شهر کرمونا به دنیا آمد و از سال ۱۵۴۶ زیر نظر برناردینو کامی و برناردینو گاتی آموزش هنری خود را آغاز کرد. در سال ۱۵۵۹ به دعوت پادشاه اسپانیا، فیلیپ دوم، به عنوان ندیمه و معلم هنر ملکه ایزابل منصوب شد. امی کلر آنگویسولا، مادر سوفونیسبا، از اشراف‌زادگان کرمونا بود. او که پس از شش دختر انتظار تولد پسری را داشت، از آمدن پسرش به‌عنوان تنها وارث مرد خانواده خرسند نبود. بااین‌حال، تمام دخترانش آموزش جامع در زمینه‌های موسیقی، نقاشی، زبان، ادبیات و فلسفه دیدند. در آن دوران، چنین آموزش گسترده‌ای برای دختران نه‌تنها جایگزینی برای جهیزیه محسوب می‌شد بلکه نشانه‌ای از شأن و جایگاه اجتماعی بود. سوفونیسبا، بزرگ‌ترین دختر خانواده، به‌سبب استعداد درخشان خود همراه با خواهرش النا مورد توجه پدر قرار گرفت و نزد استادان نامدار آموزش دید. در فاصله‌ی سال‌های ۱۵۴۶ تا ۱۵۵۱، آن دو در کارگاه برناردینو کامی و برناردینو گاتی به مطالعه و تمرین نقاشی پرداختند. پدر جاه‌طلب آن‌ها برای معرفی بهتر آثار دخترانش، دیدارهایی با حاکمان و هنرمندان برجسته ترتیب می‌داد تا زمینه‌ی شهرت نقاشی‌هایشان را فراهم کند. از شاخص‌ترین آثار سوفونیسبا آنگویسولا، پرتره‌ی طنزآمیز و واقع‌گرایانه‌ای است با عنوان «سه دختر در حال بازی شطرنج» که در بیست‌سالگی آن را خلق کرد. این اثر، بازنمایی صحنه‌ای روزمره از زندگی خانوادگی است؛ موضوعی که در نقاشی ایتالیا تا آن زمان کم‌نظیر بود. در این تابلو، کوچک‌ترین خواهر، اروپا، با خنده‌ای طبیعی به واکنش شگفت‌زده‌ی مینروا نگاه می‌کند، در حالی که خواهر بزرگ‌تر، لوسیا، با نگاهی مطمئن از پیروزی، در حال حرکت دادن مهره‌های شطرنج است. این تصویر به‌دلیل ترکیب بی‌سابقه‌ی احساس، روایت و جزئیات چهره، مورد تحسین منتقدان قرار گرفت؛ تا آنجا که جورجیو واساری، تاریخ‌نگار نامدار هنر، از واقع‌گرایی و زیبایی کم‌نظیر آن تمجید کرد. سوفونیسبا آنگویسولا به‌واسطه‌ی استعداد و پشتکارش در خارج از ایتالیا نیز شهرت یافت. در سال ۱۵۵۹، فیلیپ دوم، پادشاه اسپانیا، از او خواست به عنوان ندیمه و معلم هنر، به دربار آمده و آموزش ملکه ایزابل چهارده‌ساله را بر عهده گیرد. رابطه‌ی دوستانه و صمیمی میان او و ملکه شکل گرفت، اما با درگذشت نایب‌السلطنه، هنرمند با اندوه فراوان دربار را ترک کرد. در مدت حضورش در اسپانیا، پرتره‌های گوناگونی از اعضای خاندان سلطنتی کشید و حتی پاپ نیز از او خواست تا چهره‌ی ملکه را نقاشی کند. سوفونیسبا آنگویسولا با پشتکار، نبوغ و ظرافت نگاهش، مسیر تازه‌ای برای زنان در تاریخ هنر گشود و نام خود را به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین نقاشان زن رنسانس در تاریخ ماندگار کرد.