کتاب آغازی بر یک پایان اثر مرتضی آوینی، انتشارات واحه

سید مرتضی آوینی (معروف به کامران) از برجسته‌ترین کارگردانان فیلم مستند و روزنامه‌نگاران حوزه فرهنگی ایران بود. مجموعه مستندهای تلویزیونی او درباره جنگ ایران و عراق با نام «روایت فتح» شهرت فراوانی یافت و نام او را در تاریخ مستندسازی ایران ماندگار کرد. سید مرتضی آوینی در ۲۱ شهریور ۱۳۲۶ در شهر ری چشم به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در شهرهای زنجان، کرمان و تهران به پایان رساند. او از دوران کودکی با هنر انس و الفت داشت؛ شعر می‌سرود، داستان و مقاله می‌نوشت و به نقاشی نیز علاقه‌مند بود. در جوانی، به گفته بسیاری از نزدیکانش، تحولی عمیق در زندگی و باورهایش رخ داد؛ به‌گونه‌ای که سال‌های آغازین دهه ۱۳۴۰ او با دوران انقلاب و پس از آن تفاوت چشمگیری داشت. گذشته و زندگی پیش از انقلاب او کمتر در رسانه‌های ایران مورد بررسی قرار گرفته است. ابراهیم حاتمی‌کیا در یادداشتی در نشریه شهروند امروز می‌نویسد: «آیا کسی مرتضای قبل از انقلاب را می‌شناسد؟ آنان که در آن دوران با او معاشرت داشته‌اند، از مرتضای تثبیت‌شده پس از شهادتش رضایت دارند؟» همچنین دخترش، کوثر آوینی، بر این باور است که برای برخی، «آوینی خوب، آوینی درگذشته است». پس از شهادت سید مرتضی آوینی، آثار مکتوب او در ابتدا به‌صورت پراکنده و محدود توسط «کانون فرهنگی هنری ایثارگران» منتشر شد. سپس «نشر ساقی» مجموعه آثار وی را در ۱۲ عنوان گردآوری و چاپ کرد. در ادامه، انتشار این آثار به «انتشارات واحه» و زیر نظر خانواده آن شهید سپرده شد تا آثارش بار دیگر با کیفیتی بهتر در دسترس علاقه‌مندان قرار گیرد. از میان آثار او، سه کتاب «فتح خون»، «فردایی دیگر» و نخستین جلد «آینه جادو» به‌طور مستقیم توسط خود آوینی در زمان حیاتش انتخاب و تدوین شده‌اند. سایر آثار منتشرشده در واقع مجموعه‌ای از مقالات پراکنده او در نشریات گوناگون هستند که ناشران مختلف بر اساس سلیقه و تشخیص خود آنها را گردآوری و دسته‌بندی کرده‌اند. اگر او خود در قید حیات بود، شاید این آثار هرگز به همین شکل منتشر نمی‌شدند یا به‌گونه‌ای متفاوت تنظیم می‌گشتند. در نتیجه، به‌جز سه کتاب یادشده، دیگر نوشته‌هایی که از سید مرتضی آوینی منتشر شده‌اند، در واقع «مجموعه آثار» او محسوب می‌شوند نه «کتاب» به معنای تألیف مستقل. این نکته‌ای است که خوانندگان آثارش باید از آغاز در نظر داشته باشند؛ چرا که با نوشته‌هایی گردآوری‌شده روبه‌رو هستند، نه تألیفاتی تنظیم‌شده و نهایی.