کتاب مفهوم نقد در نهضت‌های تجددخواه جهان عرب اثر ابراهیم الحیدری، ترجمه فاروق نجم الدین، انتشارات علمی و فرهنگی

دکتر ابراهیم الحیدری، از اندیشمندان برجسته جهان عرب، بر این باور است که کندی یا توقف گذار جوامع عربی از سنت به مدرنیته، بیش از آن‌که نتیجه مقاومت ساختار سنتی جامعه باشد، ناشی از برداشت و درک نادرست از مفهوم «توسعه‌یافتگی» و به‌ویژه «نقد مدرن» است. به اعتقاد او، جهان عرب هنوز فاقد یک نظریه معرفت‌شناسی مستقل است که بتوان از آن به‌عنوان الگویی برای تحقق و هدایت فرآیند گذار استفاده کرد. الحیدری در تحلیل خود به دیدگاه «کنستانتین زریق»، یکی از برجسته‌ترین اندیشمندان ملی‌گرای عرب، استناد می‌کند. زریق معتقد است که با کالبدشکافی روند نهضت ملی در جوامع عرب، آشکار می‌شود که فرایند شکل‌گیری هویت قومی، ملی و اجتماعی در این جوامع، فرایندی به‌غایت سست و ناپایدار است. همین ضعف بنیادین، به سلطه مجدد مناسبات پدرسالارانه در ساختار قدرت انجامیده است؛ مناسباتی که مانع تکوین جامعه‌ای مدرن و پویا می‌شود. از همین منظر، دکتر الحیدری نتیجه می‌گیرد که جوامع عرب، گرفتار پدیده‌ای ماندگار و پیچیده‌اند که او آن را «بازتولید عقب‌ماندگی» می‌نامد. این پدیده نشانگر آن است که به‌رغم تلاش‌های سیاسی و فرهنگی، ساختارهای ذهنی، اجتماعی و قدرت در جهان عرب همچنان در چرخه‌ای تکرارشونده از سنت و مدرنیته گرفتار مانده‌اند.