کتاب آشنایی با فلسفه علم اثر حسین شیخ رضایی، انتشارات هرمس

فیلسوفان علم به بررسی جنبه‌های گوناگون علم می‌پردازند، اما یکی از محورهای اصلی دغدغه‌های آنان، شناخت ویژگی‌هایی است که علم را از دیگر فعالیت‌های انسانی متمایز می‌سازد. آنان می‌کوشند دریابند علم چه تفاوت‌هایی با سایر حوزه‌ها دارد، پایه‌های معرفتی آن بر چه اساسی استوار است، و چه ویژگی‌هایی برای تعامل علمی با پدیده‌های طبیعی ضروری به نظر می‌رسد. بر همین اساس، بخش مهمی از مطالعات فلسفه علم به مرزبندی میان علم و شبه‌علم اختصاص دارد. فیلسوفان تلاش کرده‌اند منطق درونی استدلال‌های علمی را کشف کنند، رابطه میان نظریه و داده‌های تجربی را بفهمند و اصولی مشترک بیابند که بتواند رشته‌های گوناگون علمی را به‌هم پیوند دهد. کتاب «آشنایی با فلسفه علم» نوشته‌ی حسین شیخ‌رضایی، اثری خواندنی در این زمینه است که به بررسی فلسفی ماهیت علم می‌پردازد. نویسنده در این اثر توضیح می‌دهد که علم چگونه می‌کوشد تصویری از جهان بسازد، چگونه در برابر واقعیت پاسخگو می‌ماند و چگونه این تصویر بر پایه‌ی داده‌های تجربی شکل می‌گیرد و دگرگون می‌شود. همچنین این کتاب بررسی می‌کند که چه نوع تبیین‌هایی می‌توان برای موفقیت نظریه‌ها و گزارش‌های علمی ارائه داد. در بیشتر موارد، فیلسوف علم نه بر یک شاخه‌ خاص، بلکه بر کلیت علم تمرکز دارد. هرچند پرسش‌های مطرح‌شده ممکن است ساده به نظر برسند، اما پاسخ‌دادن به آن‌ها بسیار دشوار و پیچیده است. دیدگاه‌ها در این حوزه تفاوت‌های بسیاری دارند و گاه مسیرشان از دیدگاه‌های دانشمندان جدا می‌شود؛ زیرا دانشمندان بیشتر به انجام خود علم می‌پردازند، نه تحلیل فلسفی آن. با وجود این گوناگونی آراء، بسیاری از فیلسوفان علم در یک نکته توافق دارند: هیچ تعریف واحد و ساده‌ای برای «علم» وجود ندارد. با این حال، حسین شیخ‌رضایی در کتاب «آشنایی با فلسفه علم»، مخاطب را با اندیشه‌های بنیادی و رویکردهای اصلی پیرامون این مفهوم آشنا می‌کند و چشم‌اندازی روشن از فلسفه علم ارائه می‌دهد.