کتاب حدیث کرامت اثر محمد استعلامی، انتشارات سخن

نقد روایات کرامات تلاشی است برای دستیابی به داوری عقلانی و منطقی؛ داوری‌ای که در آن کمال روحانی مردان حق، دور از دکان‌های فریب و ریا، پیش روی جویندگان حقیقت آشکار شود. این نقد به معنای نفی کامل هیچ مکتبی نیست، بلکه کوششی است برای جداسازی حقیقت از اغراق و خرافه. کراماتی که در آثار صوفیان به بزرگان این طریقت نسبت داده شده و نویسندگانی همچون فریدالدین عطار با ستایش و اعتقاد آنها را نقل کرده‌اند ـ و شاید خود بدان باور داشته‌اند ـ موضوعات متنوعی را در بر می‌گیرد. برخی از این کرامات در اصل چیزی جز انجام وظیفه‌ای اخلاقی و جلوه‌ای از انسانیت نیست، هرچند در روایت با اغراق و شگفت‌سازی همراه شده باشد؛ بنابراین چنین روایاتی را نمی‌توان در شمار کرامات خارق‌العاده دانست. اما گاه داستان‌ها از کارهایی سخن می‌گویند که به کلی فراتر از توان انسان است و نقل آنها جز به کفر و شرک نمی‌انجامد. نویسنده در این اثر، نخست تعریفی روشن از واژه «کرامت»، مفهوم و مصادیق آن ارائه می‌دهد. سپس با تکیه بر منطق عقلی، کرامات را بر اساس امکان وقوع دسته‌بندی کرده و برای هر دسته نمونه‌هایی از روایات مختلف ذکر می‌کند. این روش، به خواننده کمک می‌کند تا با نگاهی نقادانه میان کرامات واقعی و افسانه‌های مبالغه‌آمیز تمایز قائل شود.