کتاب عصر حجر اثر پاتریشیا دی نتزلی، ترجمه عسکر بهرامی، انتشارات ققنوس

کتاب «عصر حجر» نوشته‌ی پاتریشیا دی نتزلی، اثری جامع و قابل‌فهم درباره‌ی یکی از طولانی‌ترین و اثرگذارترین دوره‌های تاریخ بشر است؛ دوره‌ای که تحول انسان از موجودی ابتدایی تا شکل‌گیری جوامع پیچیده را روایت می‌کند. نتزلی در مقدمه‌ی کتاب با استناد به یافته‌های دیرینه‌شناسی و انسان‌شناسی، اهمیت مطالعه‌ی عصر حجر را در فهم ریشه‌های انسان معاصر توضیح داده و نشان می‌دهد چگونه شناخت این دوران می‌تواند دریچه‌ای تازه برای درک مسیر تکامل بشر بگشاید. با زبانی روان و ساده، نویسنده خواننده را گام‌به‌گام با گونه‌های مختلف انسانی همراه می‌کند و طی فرایندی چند میلیون ساله، سیر رشد ابزارسازی، شکل‌گیری زبان و تحولات زندگی اجتماعی را دنبال می‌کند. در نخستین فصل، نتزلی به معرفی انسان‌های اولیه، از جمله استرالوپیتکوس‌ها می‌پردازد و سپس با بررسی هومو هابیلیس و تحلیل تکنیک‌های ابتدایی تراش سنگ، بر اساس شواهد کشف‌شده در شرق آفریقا، تصویری روشن از حیات شکارچی-جمع‌کنندگان کهن ارائه می‌دهد. در بخش بعد، عصر پارینه‌سنگی میانی محور بررسی قرار می‌گیرد. نویسنده با تمرکز بر هومو ارکتوس و نئاندرتال‌ها، تفاوت‌های زیستی و فرهنگی آن‌ها را تحلیل می‌کند. او ابزارهای پیشرفته‌تر، روش‌های شکار گروهی و همچنین نخستین نشانه‌های هنر سنگ‌نگاره و آداب تدفین آگاهانه را به تفصیل شرح می‌دهد؛ مسائلی که نشان‌دهنده‌ی رشد آگاهی و فرهنگ در این دوران‌اند. فصل سوم کتاب به دوران پارینه‌سنگی جدید اختصاص دارد؛ دوره‌ای که ظهور هومو ساپینس، پیدایش هنر غارها، زیورآلات صدفی و نقوش حیوانی در آن رخ می‌دهد. نتزلی تأکید می‌کند که این مرحله، نقطه‌ی عطفی در تاریخ انسان است، زیرا در آن زبان نمادین، تفکر انتزاعی و باورهای آیینی شکل می‌گیرند. در پایان، نویسنده وارد دوره‌ی نوسنگی می‌شود؛ زمانی که کشاورزی و اهلی‌سازی حیوانات آغاز شد و جوامع انسانی گامی بزرگ به‌سوی تمدن برداشتند. او چگونگی شکل‌گیری نخستین روستاها، ساخت ظروف سفالی، تقسیم کار و تغییر شیوه‌ی زندگی از کوچ‌نشینی به سکونت در یک‌جانشینی را با دقت بررسی می‌کند و این دگرگونی عظیم را به‌عنوان نقطه‌ی آغاز زندگی اجتماعی پایدار تبیین می‌سازد. کتاب «عصر حجر» با تمرکز بر یافته‌های دیرینه‌شناسی، تحلیل ابزارها و جلوه‌های فرهنگی انسان ابتدایی، تصویری زنده و قابل‌اعتماد از مسیر طولانی انسان تا رسیدن به دوران کشاورزی ارائه می‌دهد. این اثر ارزشمند مرجعی علمی و جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ، انسان‌شناسی و فرهنگ است و چشم‌اندازی روشن از ریشه‌های خلاقیت، همکاری و زندگی جمعی بشر در اختیار خواننده قرار می‌دهد.