کتاب بازرس اثر نیکلای گوگول، ترجمه آبتین گلکار، انتشارات هرمس

نمایشنامه «بازرس» اثری کمدی و انتقادی در پنج پرده است که به قلم نیکلای گوگول، نویسنده بزرگ روس، نوشته شده است. گوگول به‌اعتقاد بسیاری از منتقدان، آغازگر ژانر رئالیسم در ادبیات نمایشی روسیه به شمار می‌آید. این نمایشنامه در سال ۱۸۳۶ بر اساس داستانی که بنا بر گفته‌ها توسط پوشکین به گوگول پیشنهاد شده بود، منتشر شد. «بازرس» یک کمدی اشتباهات محسوب می‌شود که با زبانی طنز، واقعیت‌های تلخ جامعه و انسان مدرن را تصویر می‌کند. گوگول در این اثر، فساد، حماقت و بی‌کفایتی نظام بوروکراتیک و سیاسی روسیه را با نیشخندی تند و گزنده به چالش می‌کشد. روزنامه‌ی The Telegraph این نمایشنامه را در فهرست پانزده اثر برتر نمایشی جهان قرار داده است. داستان در شهری کوچک در روسیه می‌گذرد؛ جایی که مقامات فاسد به ریاست شهردار، با شنیدن خبر آمدن «بازرسی ناشناس» برای بررسی عملکردشان، به‌شدت دچار ترس و آشفتگی می‌شوند. در پی سوءتفاهمی خنده‌دار، آن‌ها گمان می‌برند که بازرس واقعی شخصی به نام خلستاکف است؛ کارمندی جوان، بی‌تجربه و خوش‌پوش از سن‌پترزبورگ که به‌طور کاملاً اتفاقی به شهر آمده است. رفتار چاپلوسانه، رشوه‌دادن و بزدلی مقامات در برابر این بازرس قلابی، پوچی و ریاکاری سیستم اداری و اخلاقی جامعه را آشکار می‌کند. نمایشنامه «بازرس» شاهکاری از طنز انتقادی است که با زبانی ساده اما تند، زشتی‌های قدرت، فساد ساختاری و حماقت انسانی را به تصویر می‌کشد.