کتاب هزار‌سال نثر پارسی اثر مجموعهٔ نویسندگان، انتشارات علمی و فرهنگی

کتاب «هزار سال نثر پارسی» را می‌توان به‌جرئت کامل‌ترین و جامع‌ترین گزیده از میان آثار منتشرشده در این حوزه به شمار آورد. اثری ماندگار که با گذشت بیش از نیم قرن از نخستین انتشار خود، همچنان جایگاه ویژه‌ای در میان علاقه‌مندان به زبان و ادبیات فارسی دارد. این مجموعه با گردآوری متونی از روزگار کهن، از مقدمه‌ی شاهنامه‌ی ابومنصوری، تاریخ طبری و سیاست‌نامه تا نوشته‌های متأخری چون «چرند و پرند» دهخدا و «داش‌آکل» صادق هدایت، گستره‌ای عظیم و ارزشمند از سیر تاریخی و تکامل نثر فارسی را در برابر خواننده قرار می‌دهد. یکی از امتیازهای مهم این اثر، مقدمه‌ی بسیار خواندنی و پژوهش‌محور «کریم کشاورز» در ابتدای مجموعه است. او در این مقدمه به پیدایش زبان فارسی، ریشه‌های تاریخی و باستانی آن، و نیز تنوع زبان‌ها، گویش‌ها و لهجه‌های مرتبط با فارسی پرداخته است. همین بخش نخست، خود دریچه‌ای ارزشمند برای شناخت پیشینه و مسیر تحول زبان فارسی به شمار می‌آید و اهمیت کتاب را دوچندان می‌کند. از دیگر نقاط قوت «هزار سال نثر پارسی»، معرفی‌های جامع و دقیق گردآورنده در ابتدای هر متن است. همچنین برای هر بخش لغت‌نامه‌ای اختصاصی فراهم شده تا مخاطب با واژه‌ها و ترکیبات دشوار، کهن و سنگین متون آشنا شود. این ویژگی، فهم و لذت خواندن آثار را برای پژوهشگران، دانشجویان و همه دوستداران نثر فارسی آسان‌تر و دسترس‌پذیرتر می‌سازد. مرحوم کریم کشاورز در گذر سال‌ها الحاقیه‌هایی نیز نگاشته و تهیه کرده است. این نوشته‌ها در چاپ جدید کتاب به جلدهای دوم و سوم افزوده شده و به نسخه‌ی تازه «هزار سال نثر پارسی» کیفیت و غنای بیشتری بخشیده است. بدین ترتیب، کتاب نه‌تنها گزیده‌ای از هزار سال نثر فارسی را در بر دارد، بلکه منبعی اصیل برای شناخت تاریخ ادبیات و سیر تکامل زبان و سبک‌های نویسندگی در ایران محسوب می‌شود.